Lijst Home‎ > ‎

Allemaal sprookjes

Geplaatst 29 mei 2011 05:49 door susan *   [ 30 mei 2011 06:11 bijgewerkt ]
Annie M.G. Schmidt was een veelzijdig schrijfster, ze schreef in vele genres voor zowel volwassenen als kinderen. Voor deze laatste groep schreef ze 34 zelfstandige verhalen die sinds de jaren zestig regelmatig in bloemlezingen zijn gebundeld. In 1964 verscheen Heksen en zo met vijftien verhalen die geïllustreerd werden door Carl Hollander. In 2000 werd deze bundel opnieuw uitgegeven met illustraties van Charlotte Dematons. Een deel van haar verhalen was te lezen in Het beest met de achternaam dat in 1968 verscheen met illustraties van onder ander Jenny Dalenoord, Fiep Westendorp en Wim Bijmoer.
In Allemaal sprookjes (2008) worden, voor zover ik kan nagaan, voor het eerst alle 34 verhalen gebundeld en een aantal hedendaagse illustratoren is gevraagd het boek van plaatjes te voorzien. Onder andere Carll Cneut, Annemarie van Haeringen, Philip Hofman, Jan Jutte, Martijn van de Linden en Wouter Tulp geven nieuwe gezichten aan oude bekenden.

Het uiterlijk van de personages die Annie M.G. Schmidt schiep mag dan in de loop der jaren veranderen, haar verhalen hebben geen make-over nodig. De inhoud en het taalgebruik zijn nog altijd fris en ook kinderen van de 21e eeuw zullen daarvan genieten.
Een belangrijke reden dat de verhalen van Annie Schmidt de tijd doorstaan is dat ze verwantschap vertonen met het tijdloze sprookjesgenre. Het is niet toevallig dat de verhalenbundel Allemaal sprookjes heet. Er komen in haar verhalen ruimschoots koningen, koninginnen, prinsen en prinsessen voor. Er zijn ook jongemannen die de wereld intrekken, waarin gevaarlijke vijanden met slimheid moeten worden verslagen. Ook reuzen en heksen ontbreken niet en er wordt heel wat afgetoverd.

Maar Annie zou Annie niet zijn als ze niet haar eigen draai gaf aan dit beproefde genre. Na het klassieke ´Er was eens´ breekt Annie al snel met de conventies:
´Er was eens een koning die het thuis erg saai had. Dat gebeurt wel eens meer met koningen. Van een eindje lijkt alles erg mooi: een groot paleis en veel lakeien en lekker eten, maar als je dan aan zo´n koning vraagt: ´Is het nou allemaal wel zo leuk´, dan zegt hij in vertrouwen: ´Neen`.´

Het past bij Annie Schmidt om het genre op de hak te nemen. In het verhaal Roel-met-gevoel steekt ze de draak met de goede wensen die koningskinderen bij hun geboorte ontvangen. Op verzoek van zijn moeder wenst tante Oena dat prins Roel meer aan anderen zal denken dan aan zichzelf en dat hij zo nobel is dat hij treurt als er iemand anders treurt. Dat pakt niet goed uit, Prins Roel wordt een huilebalk en hij veroorzaakt paniek als hij dieven en neushoorns vrijlaat omdat ze opgesloten zitten.

Annie Schmidt staat bekend om haar tegendraadsheid, maar gelukkig houdt ze zich wel aan een belangrijke wet van het sprookjesgenre: de goede afloop. Al geeft ze daar dan wel weer haar eigen speelse draai aan: in het verhaal Lakentje met een kroontje krijgt een bakkersechtpaar van een hoogbejaarde ooievaar het kindje dat voor de koning en koningin is bestemd. Bakkerknecht Pieter verraad hen, maar gelukkig wordt alles goed opgelost: de bakker en zijn vrouw komen in het paleis wonen en de ooievaar gaat eervol met pensioen. Hij krijgt nog één keer de opdracht een kindje weg te brengen: ´Hij zocht zorgvuldig in de vijver het kind uit met het allerlelijkste karakter en dat kind bracht hij bij de bakkersknecht Pieter´.

In  Allemaal sprookjes is een verhaal opgenomen dat oorspronkelijk een kleine musical was. Een fluitje van een cent werd in 1960 tijdens een Sinterklaasuitzending gespeeld en later verscheen het als boekje met single. In het boek heet het verhaal De miesmuizers; Miesmuizers zijn mensen die nooit tevreden zijn en voortdurend mopperen op een kleinzielige manier. Het woord ´miesmuizen´ is één van de taalverrijkingen die Annie Schmidt ons schonk.

Wie dat wil kan Annie zelf acht verhalen uit haar oeuvre horen voorlezen op het luisterboek Heksen en zo.

Allemaal sprookjes
Annie M.G. Schmidt met tekeningen van Fiep Westendorp en vele anderen
 
Querido, 2008     € 19,95