Lijst Home‎ > ‎

Arme Rijk - Bette Westera

Geplaatst 5 dec. 2016 03:27 door susan *   [ 5 dec. 2016 03:50 bijgewerkt ]

Als Bette Westera en Sylvia Weve samen een boek maken dan zijn de verwachtingen hoog gespannen. Na het verrassende Aan de kant ik ben je oma niet! en het prachtige veel bekroonde boek Doodgewoon wagen de dames zich nu aan een sprookje.
Arme Rijk vertelt het verhaal van Rijk. Hij woont in een huisje langs een dijk en doet ´wat arme mensen deden.´ Zijn moeder ligt op sterven en stuurt hem de wijde wereld in om te worden wie hij is. Ze geeft hem een appel en een ei en een knapzak vol stenen mee.
Rijk ontmoet tijdens zijn reis verschillende mensen waaronder een kluizenaar, die om de nacht in zijn kluis slaapt en een verdwaalde barones die Rijk´door velden met stakige stronken, waar krekeltjes zongen die krakerig klonken´ naar huis begeleid. Ook wordt Rijk een herberg uitgeschopt, brengt de veerman hem tot halverwege en dineert bij de koningin. Uiteindelijk komt Rijk als een volwassen man weer thuis.

De held van het verhaal is, zoals vaak in sprookjes, een naïeve jongen met een groot hart. Hij deelt zijn schaarse bezit ruimhartig en neemt het leven zoals het komt. Uiteindelijk vindt hij aan het einde van de reis, wijzer geworden, zijn bestemming. Maar toch is Arme Rijk geen gewoon sprookje omdat Westera hier en daar buiten de wetmatigheden van het sprookjes treedt. Sprookjes kennen normaal gesproken een zekere logica: gebeurtenissen volgen elkaar chronologisch op, belangrijke zaken gebeuren drie keer en aan het einde van het verhaal trouwt de jonge held met de prinses. Zo niet in Westera´s sprookje. Met name de logica lijkt soms zoek. Zo gaat het ei dat Rijk meekreeg stuk, maar is even later zomaar weer heel. Ook de knapzak is onvoorspelbaar, er zitten steeds andere dingen in en dat zijn niet altijd de dingen die Rijk op dat moment nodig lijkt te hebben. Rijk droomt tijdens zijn reis over een mooie lichtzinnige dame, maar zij is niet de prinses die hij later veilig thuis zal brengen. Hij trouwt ook niet met deze prinses, noch wil hij de plaats van de koning innemen. De lezer moet zelf betekenis geven aan deze gebeurtenissen; een mooie uitdaging, maar niet iedere (jonge) lezer zal daar aan willen.
Westera schrijft weer prachtig. De tekst is op rijm, maar als proza weergegeven met opvallende roze markeringen die het rijmschema aangeven. De taal van Westera is rijk, speels en beeldend. Uitdrukkingen duiken op onverwachte plaatsen op, bijvoorbeeld op een bordje bij de herberg: ´De koffie is klaar, de schapen zijn zwart en de rapen zijn gaar.´ Hier en daar staan ook mooie betekenisvolle zinnen zoals´ Schat, ga je gang. Word snel wie je bent, maar geen haast, want je bent het allang´ of ´Als ik bekende wegen neem, kom ik mezelf niet tegen.´

Het boek is mooi groot uitgegeven, waardoor de illustraties van Sylvia Weve alle ruimte krijgen die ze verdienen. Haar landschappen zijn fenomenaal, donker in het begin, warm en vriendelijk aan het einde van het verhaal. De mensen die Rijk ontmoet zijn zwierig getekend, vaak omringd door dieren. Rijk zien we bijna ongemerkt volwassen worden.
Weve vult Westera soms aan, bijvoorbeeld door te laten zien dat Rijks moeder vrolijk afscheid neemt van het leven en subtiel aan te geven dat Rijk niet eenzaam achterblijft. Hier en daar knipogen tekst en beeld naar elkaar, bijvoorbeeld door Rijk letterlijk onder schapen te laten slapen (´Toen Rijk ze telde, viel hij ogenblikkelijk in slaap`). Weves illustraties zijn net als de tekst een avontuur, waarin meer te ontdekken valt dan je in eerste instantie zou denken.
Bij het boek is een cd gevoegd waarop het verhaal verteld wordt door Klemens Patijn met muziek van Martijn Rondel.

Arme Rijk is een bijzonder sprookje dat zijn volle schoonheid niet in een keer prijs geeft.

Arme Rijk
Bette Westera (tekst) en Sylvia Weve (illustraties) 

Gottmer, 2016     € 24,95