Lijst Home‎ > ‎

Beest in bed - Marita de Sterck

Geplaatst 3 nov. 2012 08:22 door susan *

Marita de Sterck kennen we vooral als auteur van jeugdboeken. Minder bekend is dat De Sterck antropologie studeerde en tijdens haar studie in de ban raakte van volksverhalen die rond initiatieriten verteld werden. Ook sprookjes vallen daaronder, veel bekende sprookjes zijn oorspronkelijk verhalen die over het ´echte leven´ gaan. Agressieve en erotische passages werden daarin niet geschuwd, het waren verhalen die ´schuren, bijten en slaan.´ 
De volkssprookjes die in de 19e eeuw werden verzameld en opgetekend door onder andere de Duitse gebroeders Grimm en de Franse Perrault werden steeds meer van agressieve en erotische passages ontdaan om ze geschikt te maken voor jonge lezers. Deze ´verkinderlijking´ vindt een voorlopig hoogtepunt in de animatiefilms van Walt Disney. 
De Sterck presenteert in haar boek Beest in bed negen bekende volkssprookjes in ´hun ruige narratieve oerkracht.´ Ze bespreekt uitgebreid haar bronnen en plaatst de vertellingen in een internationale context. 

De negen sprookjes zijn in een mooie stijl geschreven binnen de beproefde sprookjesformules. Ze beginnen ´Lang, lang geleden´ en lopen goed af voor de held(in). Erotische passages vinden we bijvoorbeeld in het verhaal over Roodkapje: zij speelt het bekende vraag en antwoordspel met de wolf terwijl zij zich uitkleedt:´Waar zal ik mijn onderrokje leggen?/ Gooi het in het vuur, dat onderrokje heb je niet meer nodig/ (...) Waar zal ik mijn onderbroekje leggen?/ Gooi het in het vuur, dat onderbroekje heb je niet meer nodig´. Als het meisje bij de wolf in bed kruipt gaat het gesprek op dezelfde toon verder:´Grootmoeder, wat hebt u platte borsten!´riep ze geschrokken uit. /´Dat overkomt alle vrouwen die kinderen hebben gezoogd, kleindochter´.
In het verhaal Sole, Luna en Thalia, dat veel overeenkomsten vertoond met Doornroosje, valt prinses Thalia in slaap nadat ze zich heeft geprikt aan een vlasnaald. Jaren later vindt een jonge koning het slapende meisje:´hij tilde haar op en droeg haar naar het dichtstbijzijnde bed, het meisje verroerde geen vin toen hij haar prachtige gewaad omhoogschoof, steeds verder, tot ze slechts gekleed was in dunne lucht. Geen zuchtje ontsnapte aan haar lippen toen de jonge koning haar tot de zijne maakte´. Negen maanden later baart de prinses een tweeling. Als de kinderen de tepel van hun moeder niet kunnen vinden zuigen ze aan haar vinger waardoor de vlasnaald los schiet en Thalia wakker wordt. 

De vertellingen zijn geïllustreerd door Jonas Thys. Hij laat vooral scènes zien die niet in de bekende sprookjes voorkomen en dit zijn vaak scènes die gruwelijk of seksueel getint zijn. Zo laat hij het moment zien dat duiven de boze stiefzusters van Assepoester de ogen uit pikken, hij laat de slapende Thalia zien met haar kinderen aan de borst en de blote Roodkapje voor het bed van de wolf. Thys heeft gekozen voor linosnede omdat deze techniek zorgt ´voor prenten die aansluiten bij de ruwe en rauwe sfeer van de verhalen´.

Beest in bed is een boek dat niet mag ontbreken in dit internationale Grimm jaar. Marita de Sterck belicht een belangrijk aspect van het werk van de beroemde sprookjesverzamelaars, namelijk hun tekstbewerking. De Sterck hoopt met haar boek ´een weerwoord te bieden aan de vertrutting van de volkscultuur´ en ze vraagt ruimte voor deze oorspronkelijke verhalen met hun sterke beelden.

Beest in bed
Marita de Sterck (tekst) en Jonas Thys (ill) 

De Bezige Bij, 2012     € 19,95