Lijst Home‎ > ‎

De beer die er niet was - Oren Lavie

Geplaatst 17 aug. 2015 06:00 door susan *   [ 17 aug. 2015 06:00 bijgewerkt ]

De beer die er niet was is een mooi uitgegeven prentenboek op groot formaat. Het boek is moeilijk in een categorie te plaatsen. Bij prentenboeken denken we al snel dat ze voor kleine kinderen bedoeld zijn, maar het thema van het boek, een zoektocht naar de eigen identiteit, en de uitwerking hiervan vragen wel wat lees-en kijkervaring. Daarnaast verhoogt enige levenservaring de schoonheid van de inhoud.
De beer die er niet was is geschreven door de Israëlische auteur Oren Lavie. Dit is zijn eerste boek dat in Nederland uitkomt. Lavie is componist, musicus en hij schrijft voor het theater. Wolf Erlbruch, de illustrator, is bekender. Hij kreeg in ons land verscheidene Zilveren Griffels en in 2006 ontving hij de prestigieuze Hans Christian Andersenprijs voor zijn illustraties.

Het verhaal begint als een sprookje:´Er was eens ... een kriebel´. Uit de kriebel groeit een beer. De beer ziet dat hij helemaal alleen is:´Ben ik de eerste? dacht hij. Ben ik de laatste? En hij vroeg zich af of je beter de eerste of laatste kon zijn, als je helemaal alleen was.´  
De beer ontdekt dat hij een zak in zijn vacht heeft en daarin vindt hij een briefje:´Ben jij mij? Tips om naar op zoek te gaan: 1. Ik ben een erg aardige beer 2. Ik ben een gelukkige beer 3. en bovendien bijzonder knap´. De beer is opgetogen (´Ik hoop dat ik inderdaad mij ben.´) en hij gaat op weg.
Tijdens zijn tocht door het bos vraagt hij zich dingen af, bijvoorbeeld of de bomen en bloemen ook groeien als hij niet kijkt. Onderweg ontmoet hij verschillende dieren. Comfortabele Koe en Slome Salamander blijken oude vrienden. Aan hen vraagt de beer of hij een aardige beer is.´De aardigste beer die ik ken´ antwoordt de koe. De ontmoeting met de Pedante Pinguïn verloopt heel anders. Hij laat de beer geen ruimte om vragen te stellen of om mee te denken. Toch helpt de ontmoeting de beer om erachter te komen dat hij een gelukkige beer is.
Bij de kompasboom ontmoet hij de Trage Schildpad-Taxi en die brengt hem thuis. Dat gaat in een langzaam tempo want de schildpad is van mening dat dit de enige manier is om ergens te komen.
Eenmaal thuis kijkt de beer in de spiegel en hij vindt zichzelf heel knap.
Tot slot schrijft hij:´Sommige beren lijken precies op zichzelf: Ik denk dat ik mijzelf vond toen ik aandachtig voor de spiegel stond. 1. Ik ben een aardige beer 2. Ik ben een gelukkige beer 3. Ik ben een knappe beer.´

De illustraties laten een tamelijk lange beer zien met een zwarte vacht. De beer heeft grote ronde ogen en een opvallende rode grijns die hem een wat clownesk uiterlijk geeft. Aanvankelijk is zijn omgeving summier weergegeven, er staan slechts enkele bomen. Maar gedurende zijn reis wordt het landschap steeds voller en boeiender waarmee de illustrator lijkt uit te drukken dat de reis het waarnemingsvermogen van de beer vergroot en de wereld meer invulling krijgt. De beer ontdekt onder andere de schoonheid van de bloemen en gaat daar letterlijk in op. De lezer ziet hem zweven in een roze wereld gevuld met kleurrijke tere bloemen die je bijna zelf kunt ruiken.
Ook de lay-out van het boek is doordacht. Bijvoorbeeld als de beer bij de Kompasboom komt moet de lezer het boek draaien. Subtiel wordt hiermee aangeven dat er iets verandert. De beer komt immers in een andere gemoedstoestand. Hij kan niet langer al dromend zijn weg gaan, er moet nu een bewuste keuze worden gemaakt.
De beer die er niet was is een rijk boek dat in woord en beeld aanzet tot nadenken. Soms doet de tekst aan Alice in Wonderland denken, vooral als de beer anderen ontmoet. De beeldrijkdom van het boek is groot en het voert te ver om dit hier allemaal te duiden.
Het boek heeft een fijne sfeer omdat de beer positief in het leven staat. De zoektocht van de beer naar zichzelf en het feit dat aan het begin van zijn tocht de uitkomst al bekend is, (namelijk dat hij een aardige, gelukkige en knappe beer is) is een mooi thema.
De beer die er niet was is geen boek om zomaar in kinderhanden te geven, het is een boek om samen te lezen, te bekijken en te beleven.

De beer die er niet was
Oren Lavie (tekst, vertaald door Berd Ruttenberg) en Wolf Erlbruch (ill) 

Hoogland & Van Klaveren, 2015     € 14,50