Lijst Home‎ > ‎

De keuze van de griffeljury 2013

Geplaatst 30 sep. 2013 02:04 door susan *   [ 30 sep. 2013 02:04 bijgewerkt ]

Wat moeten we met de Griffels van 2013? Het is de keuze van een jury die ´doelgroep´een vies woord noemt en geen (denkbeeldige) kinderen aan de jurytafel duldde. Dat is te zien. De boeken voor kinderen onder de zes jaar zijn alleen geschikt voor wonderkinderen die een grote voorsprong in hun natuurlijke ontwikkeling hebben. In Zondag moeten ze geen moeite hebben met complex samengestelde zinnen, in Zoveel als de wereld hou ik van jou moet het kind zich kunnen identificeren met een filosofische muis, in Wie klopt daar? wordt van de lezer die nog maar net (of net niet) van zijn sinterklaasgeloof is gevallen verwacht een ruwe versie van een sinterklaaslegende te waarderen en Springdag is een raar onsamenhangend verhaal voor een kind dat de werking van metaforen en beeldspraak nog niet kent. 

De negen-tot twaalf jarige kan enigszins opgelucht ademhalen. De jury, die deze leeftijdsgroep overigens als ´jeugd´ bestempelt en niet als kinderen, geeft aan hier te hebben gekozen uit een ruim aanbod. Spinder is waarschijnlijk het enige boek tussen de Zilveren Griffels waar geen discussie over is. Het is een goed geschreven origineel verhaal dat zeker geschikt is voor kinderen vanaf een jaar of negen. De tweede keuze is wél omstreden omdat Zwarte Zwaan ook genomineerd werd voor de 12+ prijs De Gouden Lijst. Opmerkelijk is dat er nu wel (denkbeeldige) kinderen aan de jurytafel lijken te zitten als deze keuze als volgt wordt verdedigd:´De hoofdfiguren uit Zwarte Zwaan zitten nota bene nog op de basisschool – mogen hun leeftijdsgenoten van vlees en bloed, de lezers, geen kennis van hen nemen? Dat zou lichtelijk belachelijk zijn, of, zoals een bekend Argentijns gezegde luidt: ´Een beetje dom.´ Zwarte Zwaan is een grensgeval, een boek dat aan de bovenkant van de categorie negen tot twaalf jaar zit. Geen makkelijk boek, want het is een heftig verhaal met een complexe vertelstructuur. Waarom hecht de griffeljury er aan dit boek óók voor een Gouden Griffel in aanmerking te laten komen terwijl er zoveel andere kwalitatief goede boeken waren om uit te kiezen, boeken die níet genomineerd werden voor de 12+ prijs; kinderboeken, geen jeugdboeken. 
En dan is er dat gapende gat in de categorie poëzie. We kunnen alleen gissen waarom de jury de poëzie van Bette Westera en Jaap Robben niet goed genoeg vond voor een Griffel. Zou dat zijn omdat de verhalende ritmische poëzie van Westera als minder te waarderen ´versjes´ is afgedaan? Graaft de originele op meerdere manieren te lezen poëzie van Robben niet diep genoeg? Of staat toegankelijkheid voor de jury gelijk aan minderwaardigheid, iets dat een kinderjury beloont maar een vakjury negeert? 
Tot slot staat eenzaam in de categorie informatieve boeken een mooie museumgids. Prachtige uitgave, fijne fotografie, originele insteek, maar vooral toch een museumgids. 

Is het erg dat de griffeljury kiest voor ´moeilijke boeken´? Zelf relativeren ze dat in het juryrapport : ´Overigens zijn begriffelde en bevlagenwimpelde boeken niet meer en niet minder dan titels die vijf verschillende professionals uit het boekenvak met vijf verschillende achtergronden het bekronen waard vonden. Laten we het niet interessanter maken dan het is.´ 
Mij steken deze woorden, het gaat hier om de belangrijkste en bekendste kinderboekenprijs van Nederland, een prijs waarvan veel mensen denken dat een vakjury het mooiste boek geselecteerd heeft dat ze blind kunnen kopen; een boek dat in de voetsporen kan treden van illustere voorgangers zoals Oorlogswinter, De kleine kapitein, Kruistocht in spijkerbroek, Krassen in het tafelblad, Brief voor de koning en Het sleutelkruid. Laten we daarom hopen dat Spinder van Simon van der Geest de Gouden Griffel wint, het enige kinderboek in deze lijst dat zich probleemloos in dit rijtje kan voegen.

Alle ´begriffelde en bevlagwimpelde´ boeken zijn op kinderboekenpraatjes besproken. Ze zijn te vinden onder de rubriek Griffels en Penselen 2013