Lijst Home‎ > ‎

De kunst van het oordelen

Geplaatst 17 jan. 2011 04:29 door susan *   [ 26 aug. 2015 00:47 bijgewerkt ]

Afgelopen najaar volgde ik de cursus ´Oordelen over kinder-en jeugdliteratuur´ die regelmatig gegeven wordt door Stichting IBBY Nederland. Zeven bijeenkomsten kwamen we bij elkaar, allemaal dames met verschillende achtergronden die onder leiding van Toin Duijx zich wilden bekwamen in de kunst van het oordelen.
Tijdens de bijeenkomsten is een keur van bekende ´kinderboekenmensen´ verschenen die hun kennis en kunde met de cursisten hebben gedeeld.
Lieke van Duin en Helma van Lierop zijn dieper ingegaan op het verschijnsel ´oordelen´: welke soorten oordelen heb je eigenlijk en hoe beargumenteer je een oordeel. Met die kennis gewapend hebben we geoefend; we schreven vier recensies die Helma en Lieke uitgebreid van commentaar hebben voorzien.
Maar er was nog veel meer kennis te halen in de cursus: Joke Linders kwam vertellen over canonvorming in de jeugdliteratuur. Bekend terrein voor mij na het samenstellen van De Boekenwijzer en ik wist het antwoord op de vraag ´kunnen we een canon van de jeugdliteratuur samenstellen´ allang: dat gaat niet lukken. Dat neemt niet weg dat het een leuk tijdverdrijf is. Een aantal auteurs werden door bijna  iedereen genoemd om als ´klassiek´ in een kinderboekencanon te worden opgenomen: Astrid Lindgren, Tonke Dragt en Annie M.G. Schmidt bijvoorbeeld.
Helma heeft aandacht geschonken aan ´ontluikende geletterdheid´ bij kinderen en ze ging in op de vraag of kinderen in staat zijn over boeken te oordelen en dit oordeel ook kunnen onderbouwen. Met haar informatie gewapend bogen we ons over een aantal boekjes voor beginnende lezers en werden we door Helma uitgedaagd daar een beargumenteerd oordeel over te geven.
Annelies Fontijne, nu werkzaam voor uitgeverij Gottmer en daarvoor voor uitgeverij Nieuw Amsterdam kwam ons vertellen wat er allemaal bij komt kijken alvorens een boek wordt uitgegeven. Haar bijdrage gaf een interessant inkijkje in de uitgeverswereld. Het uitgeven van een kinder- of jeugdboek dat niet bij voorbaat een bestseller lijkt te gaan worden is vaak moeizaam. We mogen blij zijn dat mensen als Annelies zich inzetten deze boeken in de winkel te krijgen.
Erg leerzaam was het bezoek van Bas Maliepaard, vaste kinderboekenrecensent van Trouw. Helder, compact en met de nodige humor gaf hij zijn geheimen over het oordelen prijs.
In de laatste bijeenkomst stonden de prentenboeken centraal, een vak apart. Bij een prentenboek moet je als recensent niet alleen oordelen over de tekst, maar ook over de illustraties en het samenspel tussen tekst en beeld. Truusje Vrooland-Löb is dan de aangewezen persoon om daar iets over te zeggen. Truusje is een aanstekelijke vertelster en als zij een prentenboek voorleest zijn alle deelnemers muisstil. Maar het bleef niet bij luisteren, we gingen ook zelf aan de slag en hebben geoefend met het kijken naar illustraties in combinatie met de tekst en het onder woorden brengen van onze oordelen.

Zeven bijeenkomsten, met huiswerk, was een behoorlijke tijdsinvestering. Gelukkig functioneerde het openbaar vervoer op de cursusdagen en kon ik alle bijeenkomsten bijwonen. De cursus was niet alleen leuk, ik heb ook veel geleerd.
In het bespreken en vergelijken van recensies werd duidelijk hoeveel recensies eigenlijk helemaal geen beoordelingen zijn, maar boekbesprekingen. Vooral de inhoud van het boek staat dan centraal en veel meer wordt er niet over geschreven. Daar kwamen we in de cursus niet mee weg, daar geldt de basisregel één derde over de inhoud van het boek, tweederde voor het bespreken van het oordeel. En daarbij is de boodschap van Lieke en Helma helder: geen oordeel zonder argumentatie!
In het begin van de cursus bekroop mij weleens het gevoel dat pedagogen verdachte personen zijn in kinderboekenland, ze zouden vooral morele oordelen vellen en niet ingaan op de literaire kwaliteiten van een boek. Na enig zelfonderzoek ben ik tot de conclusie gekomen dat dit geen algemene waarheid is. 
Na zeven bijeenkomsten sloot Toin de cursus met een verrassende wijsheid af: vergeet alles wat je geleerd hebt en vind je eigen stijl!