Lijst Home‎ > ‎

De verbeelders - Saskia de Bodt

Geplaatst 14 jan. 2015 01:47 door susan *   [ 3 mrt. 2015 03:00 bijgewerkt ]

De illustratie die de kaft van De verbeelders siert is van de relatief onbekende Nederlandse illustrator Friso Henstra (1928-2013). Henstra was vooral bekend in het buitenland, waar hij diverse prestigieuze prijzen won. In zijn vaderland lijkt hij vergeten, ondanks de toekenning van een Gouden Penseel in 1992. Saskia de Bodt, kunsthistoricus en bijzonder hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam waar ze de Fiep Westendorpleerstoel Illustratie bekleedt, geeft Henstra een prominente plaats in haar overzichtswerk van de geschiedenis van de Nederlandse boekillustratie in de twintigste eeuw. Het is kenmerkend voor De Bodt dat zij durft af te wijken van gebaande paden en vaker kiest voor het portretteren van minder bekende illustratoren. De Bodt besteedt in De verbeelders niet alleen aandacht aan illustraties die speciaal voor kinderen werden gemaakt, maar ze schrijft ook uitgebreid over het werk van illustratoren die voor een volwassen publiek werkten.
In het boek worden zes tijdsperioden besproken die lopen van het einde van de negentiende eeuw tot het jaar 2014. Iedere periode wordt ingeleid met een beschrijving van de historische context waarbinnen de illustratoren werkten. De Bodt besteedt daarbij onder andere aandacht aan het culturele klimaat en de heersende opvoedingsideologieën en beschrijft de weerslag daarvan op het leven en werk van de illustratoren. Deze algemene informatie wordt gevolgd door tien portretten van illustratoren die representatief zijn voor het betreffende tijdvak.

De verbeelders is een mooi boek, ook voor mensen die er nooit een letter in zullen lezen. Op iedere pagina staan prachtige, bijzondere, opmerkelijke, bekende en minder bekende illustraties die goed tot hun recht komen in dit schitterend uitgegeven boek. Het boek leent zich om in te bladeren en hier en daar slechts te lezen waar het oog op valt. Wie de moeite neemt het hele boek te lezen zal zien dat De verbeelders een gedegen standaardwerk is dat inzicht geeft in de complexe samenhang van maatschappelijke factoren en het illustratiewerk. De Bodt en haar zeven co–auteurs gaan niet in op de mogelijke gevolgen van de keuzes die illustratoren hebben gemaakt. Ze laten bijvoorbeeld wel zien dat Willy Schermelé (1904-1995) ´Roettoet en andere nikkertjes´ als stenotypen afbeeldt, maar de nawerking van deze stereotypering blijft buiten beschouwing.
Naast verrassende keuzes in de illustratorportretten zoals Marietje Witteveeen, Alfred Lisal, Hermanus Berserik of Marlies Visser worden er ook veel bekende illustratoren en hun werk besproken. Cornelis Jetses, M.C. Escher, Dick Bruna, Thé Tjong-Khing en Fiep Westendorp ontbreken niet. Van sommigen is het werk bekender dan hun naam. Wie kent niet de afbeelding van Paddeltjes die in de touwen hangt, de ondeugende snoet van Pietje Bel of de populaire reclamekabouter Piggelmee? De Bodt beschrijft wie de makers van deze beelden waren. De auteurs kruiden hier en daar hun informatie met grappige wetenswaardigheden. Zo besloot Max Velthuijs zelf te gaan schrijven omdat hij het gezanik van anderen over zijn werk zat was, schudde Rie Cramer de illustraties uit haar mouw, maar moest Carl Hollander, die onder andere de Pippi Langkousboeken van Astrid Lindgren illustreerde, ploeteren om alles goed op papier te krijgen.
De verbeelders is een overvolle schatkamer waarin de lezer keer op keer nieuwe verrassingen kan ontdekken, zowel in woord als beeld. Saskia de Bodt en haar co-auteurs laten zien dat een wetenschappelijk boek verre van saai hoeft te zijn.

De verbeelders
Saskia de Bodt 

Vantilt, 2014     € 35,00

Meer over de geschiedenis van kinder-en jeugdboeken op kindbroekenpraatjes: