Lijst Home‎ > ‎

Deze dag, een leven De biografie van Astrid Lindgren - Jens Andersen

Geplaatst 23 jan. 2017 04:10 door susan *   [ 23 jan. 2017 04:23 bijgewerkt ]

De Zweedse kinderboekenschrijfster Astrid Lindgren is nog altijd een grote naam binnen de kinderliteratuur. Ze werd in 1907 geboren en stierf, vierennegentig jaar oud, in 2002. Ze leefde in een enerverende eeuw en dat had zijn weerslag op haar leven en werk.
Je zou denken dat alles over deze beroemde schrijfster wel zo´n beetje bekend was, maar dat is niet het geval. De Deense biograaf Jens Andersen is de eerste die gebruik kon maken van het materiaal dat opgeslagen ligt in de Zweedse Koninklijke Bibliotheek en ook kon hij rekenen op de medewerking van Astrids dochter Karin Nyman. Andersen en Nyman wilden met dit boek een waarheidsgetrouwe biografie presenteren. Het is natuurlijk de vraag of de dochter van Astrid met een open eerlijke blik naar haar moeder kan kijken, maar gelukkig baseert Andersen zich voornamelijk op objectieve bronnen zoals de vele brieven die Astrid                                      schreef.

Astrid wordt geboren op het Zweedse platteland als tweede kind van Samuel en Hanna Ericsson. Ze groeit op in een warm gezin op een idyllische plek. Als Astrid vijftien is wordt ze leerling-journaliste bij de plaatselijke krant, een niet alledaagse keus voor een meisje. Astrids schrijftalent valt al snel op. Maar de carrière wordt bruusk onderbroken als ze zwanger wordt van haar baas, de bijna vijftig jaar oudere Reinold Blomberg, vader van zeven kinderen en verwikkelt in een echtscheidingszaak. Ze is dan negentien. Astrid verhuist naar Stockholm. Ze bevalt in Denemarken omdat daar de geboortegegevens veilig zijn. Haar zoon Lasse (Lars) wordt ondergebracht in een liefdevol pleeggezin in Kopenhagen. Over deze ingrijpende periode in Astrids leven heeft ze lang gezwegen en dat zal de reden zijn dat er veel aandacht voor is in de biografie. Gedetailleerd wordt beschreven hoe het Lasse vergaat in het pleeggezin, hoeveel moeite Astrid heeft met de scheiding van haar kind, hoe ze uiteindelijk niet met de vader van Lasse wil trouwen en hoe ze zich over haar zoon ontfermt als zijn pleegmoeder niet langer voor hem kan zorgen. Als ze in 1931 met Sture Lindgren trouwt komt het kind bij hen wonen. In 1934 krijgt Astrid nog een tweede kind, Karin.
Tijdens de oorlogsjaren werkt Astrid bij de Zweedse inlichtingendienst. In deze periode houdt ze een oorlogsdagboek bij, dat in ook in Nederlands werd uitgegeven (Oorlogsdagboek, Ploegsma 2015).
Op de helft van de biografie komen we eindelijk toe aan de periode dat Astrid kinderboekenschrijfster wordt. Als ze noodgedwongen thuis zit met een verstuikte enkel besluit ze de verhalen over Pippi Langkous die ze schreef voor haar dochter te bewerken en aan te bieden aan een uitgever. Wat volgt is het klassieke verhaal over de grote uitgever die het boek afwijst en de kleine uitgever die het aandurft en daarmee zijn bedrijf redt. Pippi Langkous werd een enorm succes, mede omdat redactrice (en goede vriendin) Elsa Olenius een invloedrijke persoon binnen de kinderliteratuur was en zij het werk van Astrid onvermoeibaar overal onder de aandacht bracht. De uitgeverij bood Astrid een parttime baan aan als redactrice en gaf daarnaast al haar boeken uit. Astrid werd een invloedrijke persoon die als schrijfster en redactrice een groot stempel op de naoorlogse Zweedse kinderliteratuur drukte. In 1970 gaat Astrid met pensioen als redactrice, maar ze blijft wel kinderboeken schrijven.
Astrid kreeg in de jaren zeventig, net als Annie M.G. Schmidt en Paul Biegel in Nederland, te maken met een realistische stroming die de westerse kinderliteratuur in die periode dicteerde. Fantasie werd in de ban gedaan:´Een goed boek is een boek dat vragen stelt vanuit de situatie van het kind en dat socialistische antwoorden geeft´ was het devies. Ze trok zich er niet veel van aan. In 1973 brengt ze haar meest omstreden boek uit: De gebroeders Leeuwenhart.
In de jaren zeventig wordt Astrid politiek actief, volgens haar is de sociaal democratie ontaardt in een eigenmachtige, bureaucratische onrechtvaardige betuttelingsmaatschappij. Haar politieke invloed is aanzienlijk. In de jaren negentig wordt ze een stuwende kracht in de Zweedse milieubeweging. Het levert een dierenbeschermingswet op die haar naam draagt. 
Astrid overlijdt op 28 januari 2002, om tien uur in de ochtend in haar eigen huis. Ze wordt begraven op 8 maart. Honderdduizenden bewijzen haar de laatste eer.

Deze dag een leven
is een omvangrijke biografie. De biograaf besteedt veel aandacht aan Astrids boeken en zoekt naar raakvlakken tussen Astrids werk, haar persoonlijk leven en haar pedagogische en politieke ideeën.
Soms kleurt Andersen dingen in door een bloemrijke omschrijving te geven van een scène uit het leven van Astrid. Hij doet dat bijvoorbeeld in zijn beschrijving van de eerste ontmoeting tussen Astrid en Carl, de zoon van Lasse´s pleegmoeder. Gelukkig is dat niet de overheersende stijl, de meeste informatie is objectiever en wordt onderbouwd met citaten uit brieven. Deze brieven laten vaak Astrids gevoel voor humor zien en natuurlijk ook haar weergaloze schrijftalent.

Deze dag een leven is een prettig leesbare, goed gedocumenteerde en rijke biografie. Een mustread voor iedereen die nieuwsgierig is naar het leven en de gedachten van de nog altijd populaire kinderboekenschrijfster Astrid Lindgren.

Deze dag, een leven
De biografie van Astrid Lindgren
Jens Andersen (vertaald door Lammie Post-Oostenbrink en Kor de Vries)


Ploegsma, 2016     € 35,00

Meer Astrid Lindgren op kinderboekenpraatjes:
De gebroeders Leeuwenhart