Lijst Home‎ > ‎

Deze hoed is niet van mij - Jon Klassen

Geplaatst 8 sep. 2014 06:00 door susan *   [ 10 sep. 2014 04:17 bijgewerkt ]

De Canadees Jon Klassen loopt de kans na twee succesvolle prentenboeken over dieren die op zoek gaan naar hun verdwenen hoed als ´the hat-man´ door het leven te gaan. Zelf refereert hij liever naar zijn prentenboeken als´the bear-book´ en
´the fish-book´. Deze hoed is niet van mij is dan´the fish-book´; een boek dat inmiddels veel mooie prijzen kreeg waaronder de prestigieuze Kate Greenaway Medal in Engeland. Ook in Nederland viel het boek in de prijzen, het kreeg een Zilveren Palet, de prijs voor het best geïllustreerde niet oorspronkelijk Nederlandse boek.

Het prachtig uitgegeven boek op oblongformaat vertelt het verhaal over de diefstal van een hoed. Een kleine vis is de verteller en richt zich op de eerste bladzijde direct tot de lezer:´Deze hoed is niet van mij. Ik heb hem gestolen´. Het visje zwemt in het zwarte water waar slechts enkele waterplanten te zien zijn. De kleine vis vertelt verder:´Ik heb hem gestolen van een grote vis. Die vis sliep toen ik het deed. En ik denk niet dat hij gauw wakker wordt. En zelfs als hij wakker wordt, heeft hij vast niet in de gaten dat zijn hoed weg is.´ Op de illustraties zien we inmiddels die grote vis, hij is zo groot dat hij twee pagina´s vult. De vis wordt wel degelijk wakker en hij merkt ook direct dat zijn hoed weg is. Duidelijk geïrriteerd gaat hij gaat achter de dader aan.
Het kleine visje zwemt ondertussen naar´een plek waar héél veel héél grote planten héél dicht op elkaar groeien.´ Alleen een krab ziet het visje langs zwemmen, maar het visje vertrouwd erop dat de krab niets zal zeggen. Dat doet de krab echter wel.
Het kleine visje praat ondertussen zijn daad goed:´Ik weet dat deze hoed niet van mij is. Maar ik houd hem toch. Hij was trouwens toch te klein voor hem. Mij past hij precies.´Dan zwemt het visje een woest woud van waterplanten binnen, op korte afstand gevolgd door de grote vis. De lezer kan niet zien wat zich afspeelt tussen de waterplanten maar alleen de grote vis komt weer te voorschijn mét het hoedje op zijn hoofd. De vertelstem zwijgt.

Klassens ervaring met het maken van tekenfilms (hij werkte onder andere mee aan de animatiefilm Kung Fu Panda) is duidelijk zichtbaar. Met bescheiden middelen, bijvoorbeeld de stand van de ogen of de bubbels in het water, weet Klassen de intenties en emoties van de vissen uit te drukken.
Het samenspel tussen tekst en beeld is fenomenaal. De gebeurtenissen worden alleen in beeld verteld, de monoloog van de kleine dief voegt de spanning, de humor en de tragiek aan het verhaal toe. Want tragisch is het wel dat de verteller die zijn daad zo standvastig heeft gebagatelliseerd er niet mee weg komt. De lezer kan echter de noodlottige afloop ook bagatelliseren en denken dat de kleine vis nog ergens tussen de waterplanten zit bij te komen van de schrik. Maar Klassen zelf is duidelijk over het lot van het visje: hij is opgegeten. 
De rol van de krab geeft goede aanknopingspunten voor een gesprek. Is hij nu altijd van plan geweest de verblijfplaats van het visje prijs te geven, of was hij eigenlijk van plan om niets te zeggen? Volgens Klassen (die de krab als zijn meest favoriete figuur in het boek omschrijft) is het dier echt van plan om te zwijgen, maar uiteindelijk durft hij niet standvastig te zijn. Dat het lot van de kleine vis hem niet onverschillig laat is te zien aan zijn gezichtsuitdrukking als de grote vis met het hoedje op de waterplanten verlaat.

De Paletjury schrijft in het juryrapport dat Klassens boek weleens een klassieker zou kunnen worden: ´Het is in elk geval een prentenboek om hartstochtelijk van te houden: een hilarisch en dankbaar voorleesboek en een waanzinnige artistiek prestatie ineen.´

Deze hoed is niet van mij
Jon Klassen (vertaald door J.H.Gever)

Gottmer, 2013     €13,95