Lijst Home‎ > ‎

Grote gedachten - Janny van der Molen

Geplaatst 18 apr. 2014 05:43 door susan *   [ 18 apr. 2014 05:44 bijgewerkt ]

Journalist en theoloog Janny van der Molen debuteerde in 2007 met Over engelen, goden en helden, een boek metl verhalen uit de grote wereldreligies. Dit succesvolle debuut, Van der Molen kreeg er een Vlag en Wimpel voor, werd gevolgd door een verhalenboek over het kerstfeest (Het licht schijnt overal), een boek over bijzondere mensen (Helden!), een boek met verhalen bij de geschiedeniscanon, dat ze samen schreef met Martine Letterie en Agave Kruijssen (Over vroeger en nu) en een boek over het leven van Anne Frank (Buiten is het oorlog). Voor haar naar nieuwste boek, Grote gedachten, kiest ze voor een pittig onderwerp: de filosofie. Van der Molen wil met dit boek de lezer nieuwsgierig maken en aanzetten tot nadenken over grote vragen. Die grote vragen zijn onder andere: wat kan ik (zeker) weten, wat is vrijheid, wie is God, hoe groot zijn de verschillen tussen mannen en vrouwen, wat is het goede en wat is het kwade?
De schrijfster heeft gekozen voor het beschrijven van filosofielessen in een brugklas. Deze vorm geeft volop mogelijkheden vragen te verwoorden en te beantwoorden. Meneer Swart is de filosofieleraar die zijn leerlingen uitdaagt, een leraar die niet geïnteresseerd is in toetsen en cijfers, maar wil dat zijn leerlingen actief meedoen in de les: ze moeten nadenken en vragen stellen. Meneer Swart neemt zijn leerlingen regelmatig mee naar plaatsen waar de filosofen en hun ideeën tot leven komen: in een arbeidersbuurt vertelt hij over de ideeën van Marx, hij neemt zijn leerlingen mee naar een donkere kelder om Plato´s ideeënwereld toe te lichten en hij wandelt met zijn klas door het park om uit te proberen of Aristoteles gelijk heeft met zijn bewering dat je al wandelend beter kunt denken.
Een aantal leerlingen uit de klas komt in het dagelijks leven problemen tegen die hen aanzetten na te denken wat de filosofische uiteenzettingen met hun eigen leven te maken hebben.

Het bekendste jeugdboek over filosofie is De wereld van Sofie van Jostein Gaarder; Grote gedachten richt zich op een jonger publiek en gaat minder diep op de theorie in. Maar oppervlakkig is het zeker niet. Het is duidelijk dat de schrijfster veel werk heeft verzet en zorgvuldig haar onderwerpen heeft gekozen. De aanpak is themagewijs en de lezer maakt kennis met filosofen uit verschillende tijden, mannen en vrouwen. Er zijn veel bekende namen bij zoals Plato, Aristoteles, Socrates, Marx, Descartes en Nietzsche. Minder bekend zijn wellicht Mill, Kristen, Locke en Augustinus.
Van der Molen slaagt erin de vaak complexe theorieën toegankelijk te maken en de lezer uit te dagen over een aantal zaken na te denken. Een enkele keer komen er woorden en begrippen voor in de tekst waarvan je je kunt afvragen of brugklassers die kennen, zoals´deportatie´,´antisemitisch´of ´psychoanalyticus´.
De fictieve leerlingen uit de klas van Meneer Swart maken buiten lestijd heftige dingen mee: Sven heeft een vader die bedreigd wordt, Sanne heeft een nare ervaring op een festival, Tijmens ouders gaan misschien scheiden, Loubna vindt zichzelf te dik en wil niet eten en Ilse vindt haar buurman bewusteloos op de stoep na een overval. Deze stukjes zijn stilistisch niet de sterkste uit het boek en duidelijk bedoeld de filosofische denkbeelden te koppelen aan het dagelijks leven. De schrijfstijl van Van der Molen is degelijk, ze verrast de lezer niet met originele vergelijkingen, beeldspraken of humor. 
Het boek ziet er aantrekkelijk uit en is origineel geïllustreerd. Zo wordt de man/vrouw discussie opgevrolijkt met een tekening waar een man een vrouw is, of misschien is het wel andersom en is er sprake van een vrouw die een man is. Het is niet duidelijk wie deze illustraties gemaakt heeft, wellicht de vormgever Steef Liefting.
Het boek wordt afgesloten met informatie over de filosofen die in het boek behandeld zijn, ieder voorzien van een mooi getekend portret. Het is jammer dat het boek geen index heeft zodat een passage over de denkbeelden van een bepaalde filosoof snel teruggevonden kan worden.

Grote gedachten is een waardevol boek dat filosofie voor een grote groep (jonge) mensen toegankelijk maakt.


Grote gedachten
Verhalen over filosofie

Janny van der Molen

Ploegsma, 2014     € 24,95

Andere boeken van Janny van der Molen op kinderboekenpraatjes:
Over vroeger en nu