Lijst Home‎ > ‎

Het boek zonder tekeningen - B.J. Novak

Geplaatst 15 mrt. 2015 06:15 door susan *   [ 15 mrt. 2015 06:15 bijgewerkt ]

Benjamin Joseph´B.J.´ Novak is acteur, scriptschrijver, stand-upcomedian en auteur. The book with no pictures is zijn eerste kinderboek. Het boek veroverde de wereld met dit YouTube filmpje waarin hij het boek voorleest aan een groep kinderen die daar zichtbaar van geniet.
Novak werkt in zijn boek op meesterlijke wijze een origineel idee uit. De tekst richt zich direct tot de luisterende kinderen, want het boek gaat een verbond met hen aan waarvan de voorlezer het slachtoffer wordt.
Het begint onschuldig met een paar opmerkingen dat een boek zonder tekeningen niet saai hoeft te zijn, want de voorlezer moet namelijk elk woord dat er staat ook echt voorlezen. Daarna kan de pret beginnen. Het boek laat de voorlezer eerst een paar rare woorden zeggen (Blork en Bluurf), vervolgens leest de voorlezer dat hij een aapje is met een apensmoeltje en een apenstem. Dat is nog maar het begin, want er moet nog een liedje gezongen worden en er wachten nog veel meer rare woorden. Tot slot laat het boek de voorlezer wat aardige dingen zeggen over de kinderen die luisteren. Als dan eindelijk de laatste bladzijde in zicht komt heeft de voorlezer nog maar een wens:´Kies de volgende keer alsjeblieft alsjeblieft alsjeblieft alsjeblieft ALSJEBLIEFT een boek met plaatjes. Toe? Want dit boek hier is gewoon te GEK om voor te lezen.´ 

In handen van een stand-upcomedian is succes verzekerd, dat laat het filmpje goed zien. Maar ook minder ervaren voorlezers kunnen rekenen op dankbaar publiek omdat de tekst de voorlezer helpt in zijn/haar rol te blijven. Het boek schrijft namelijk ook de reacties van de voorlezer op het gebeuren uit:´Wacht eens even! Wat?´ of ’Dat is niet het soort boek dat ik wilde voorlezen! Moet ik echt elk woord uitspreken dat er staat? O... eh...’
Bij het voorlezen moet de balans gevonden worden tussen het uitbundig in de maling laten nemen en het blijven uitstralen van plezier. Het moet voor de kinderen duidelijk zijn dat de voorlezer de plagerijen van het boek wel kan hebben. Als de kinderen denken dat de voorlezer het echt niet leuk vindt wordt pret hebben uitlachen en dat voelt voor menigeen niet fijn.

De Nederlandse uitgave ziet er anders uit dan het oorspronkelijke Engelse boek, dat heeft namelijk een witte kaft met grote zwarte letters en oogt behoorlijk saai. De Nederlandse uitgave kiest voor een opvallend gekleurde kaft en is daarmee aantrekkelijker voor kinderen.
De tekst is vertaald door Sylvia Vanden Heede, die vooral bekend is als auteur van de Vos en Haas boeken. De vertaling van de titel is opmerkelijk, ik ken geen kinderen die spreken over boeken met/zonder tekeningen; boeken hebben ‘plaatjes’. Misschien dat hier de Vlaamse herkomst van de vertaling een rol speelt. Overigens is er later in het boek alleen nog sprake van´een boek zonder plaatjes´ en is het woord tekeningen vervallen. Het is jammer dat Vanden Heede de macht van woorden tot dit ene boek beperkt: ’Kijk, dit boek zit zo in elkaar’ waar Novak het algemener maakt: ‘Here is how books work’.
Tegenover een paar minder geslaagde vertalingen (´mouth´ wordt vertaald als smoeltje´ of de moeizame zin ´dit woord betekent niet eens iets´) staan een aantal mooie vertaalvondsten zoals het liedje dat de voorlezer moet zingen en het heerlijke woord ´Poepiekont´ dat garant staat voor een schaterend publiek.
Dat het boek ook in het Nederlands werkt laat cabaretier Wim Helsen zien in  dit filmpje

Het boek zonder tekeningen
B.J. Novak (vertaald door Sylvia Vanden Heede) 

Lannoo, 2015     € 12,50