Lijst Home‎ > ‎

´Je beste vriendin Anne´- Jacqueline van Maarsen

Geplaatst 16 aug. 2012 06:19 door susan *   [ 17 aug. 2012 01:55 bijgewerkt ]

Het is een vreemd lot dat Jacqueline van Maarsen treft, de vrouw die ´als de vriendin van´ bekend geworden is. Ze wordt in 1929 als tweede dochter van een Franse moeder en een Nederlandse joodse vader geboren. Ze groeit op in Nederland. Als de nazi’s het land bezetten wordt ze als Joods kind aangemerkt en steeds verder uit de maatschappij verdreven. Ze moet haar school verlaten en gaat naar het Joods Lyceum. Daar ontmoet ze Anne Frank die na een aantal dagen verklaart dat ´Jacque´ haar beste vriendin is. De meisjes trekken dagelijks met elkaar op tot 6 juli 1942 als Anne ineens verdwijnt. Jacque denkt dat de familie Frank naar Zwitserland is gevlucht en ze is teleurgesteld dat Anne geen afscheidsbrief heeft achter gelaten.
Jacque´s moeder zet ondertussen alles op alles om haar kinderen als niet-joods te laten registreren en dat lukt. De gele ster mag weer van de kleding, Jacque mag alle winkels weer in en ze mag weer naar een ´gewone´ school. Dat geldt niet voor haar vriendinnen en haar vaders familie waarvan de een na de ander verdwijnt.
Na de oorlog wordt beetje bij beetje duidelijk dat veel joden de oorlog niet hebben overleefd. Jacque hoort van Otto Frank, die aanvankelijk nog hoop heeft dat zijn dochters leven, dat Anne gestorven is. Hij laat Jacque een gedeelte uit Anne´s dagboek lezen, het zijn twee brieven die Anne aan haar beste vriendin schreef. Als het dagboek wordt uitgegeven leest ze het helemaal. Van Maarsen kan dan nog niet vermoeden hoe beroemd dat kleine meisje dat zij kende zou worden.
Pas in 2003 schreef Van Maarsen twee boeken over haar leven en over haar herinneringen aan Anne Frank. Mede op verzoek van haar kleinkinderen bewerkte ze haar verhaal tot het jeugdboek´Je beste vriendin Anne´ .

In het boek beschrijft ze vier perioden: eerst de periode vanaf haar vierde verjaardag tot de ontmoeting met Anne Frank, dan de oorlogsperiode waarin ze bevriend is met Anne en tot slot de periode kort na de oorlog. Het verhaal is vanuit de beleving van het kind dat Van Maarsen was geschreven en dat doet ze overtuigend.
Het verhaal begint op haar vierde verjaardag, een heerlijke feestelijke dag waarop ze nog geen besef heeft van het naderende onheil. Haar leven kabbelt rustig verder, al zijn er wel veranderingen: de familie moet kleiner gaan wonen omdat vader steeds moeilijker werk kan vinden, kindermeisje Frollijn wordt ontslagen, de volwassenen fluisteren met bezorgde gezichten over het toenemend antisemitisme en in de klaslokalen verschijnen steeds meer kínderen die gevlucht zijn uit Duitsland. Als de Duitsers Nederland bezetten lijkt er aanvankelijk weinig te veranderen. Maar voor joden geldt dit niet. Van Maarsen beschrijft de beperkingen, de ongerustheid en het toenemende gevoel van onbehagen. Daarnaast beschrijft ze dat het leven ook gewoon doorgaat. Jacque en Anne houden zich bezig met hun vriendinnen, jongens, huiswerk en gein maken. Deze mengeling van harde realiteit en gewoon meisjesplezier is aangrijpend om te lezen en kruipt onder de huid. Over de vriendschap met Anne schrijft Van Maarsen openhartig. De meisjes zijn heel verschillend: Anne is altijd druk en op de voorgrond, Jacque is veel rustiger. Ze hebben lol samen, al krijgt Jacque het soms benauwd omdat Anne haar zo claimt.
In het derde deel beschrijft Van Maarsen onder andere haar ontmoetingen met Otto Frank die haar graag hoort praten over Anne. Van Maarsen beschrijft hoe weinig belangstelling er na de bevrijding is voor het lot van de joden. Ook hier klinkt de stem van de toen zestien jarige Jacque die schippert tussen haar beide werelden: wel jood/niet jood.

Het lijkt overbodig in 2011 nog een boek uit te geven met het zoveelste verhaal rond Anne Frank. Maar dit is niet zomaar een verhaal. Dit verhaal maakt van Anne Frank weer een gewoon meisje. Een kwebbelkous die de wereld graag naar haar hand zette. 
Daarnaast is het boek veel meer dan een verhaal over Anne Frank, het is vooral het verhaal van Jacqueline van Maarsen. Door haar bizarre levensloop op deze knappe manier te beschrijven heeft ze een belangrijke periode uit de geschiedenis tot leven weten te wekken voor de kinderen van nu. De Griffeljury erkent deze bijzondere prestatie en gaf het boek, terecht, een Zilveren Griffel.

´Je beste vriendin Anne´
Jacqueline van Maarsen


Querido, 2011     € 12,95