Lijst Home‎ > ‎

Kinderboekenpraatjes voor wie?

Geplaatst 3 jun. 2013 02:33 door susan *   [ 4 jun. 2013 02:33 bijgewerkt ]

Ik hou van Sven die met glimmende ogen een nieuw deel van zijn favoriete boekenserie ontdekt, ik hou van Lisa en Shireen die op luide kritische toon kiezen voor een knalroze meidenboek. Ik hou van Bas die met een boos gezicht een boek voor me neer knalt: ´geen reet an´, ik hou van Romario die regel voor regel geniet van zijn avi-boek en ik hou van Sheldon die stamelend woorden zoekt om uit te leggen waarom zijn eerste young adultboek een boek is zoals hij er nog nooit een las. Ik hou van Emma die met rode konen geniet van het prentenboek dat we al tientallen keren lazen, ik hou van Robin en Danley die zo kunnen lachen dat er van voorlezen niets meer terecht komt, ik hou van Theo die zijn tranen laat rollen terwijl ik de mijne inhoudt en met dikke keel verder lees. 

Het zijn deze kinderen, en nog vele anderen, die mij voor ogen staan als ik mijn kinderboekenpraatjes schrijf voor de volwassenen die hen de weg moeten wijzen in het rijk van de kinder- en jeugdliteratuur. 
Ik hou van kinderboeken. Altijd ben ik nieuwsgierig wat er achter de kaft van een boek schuilgaat. Is het een spannend avontuur of is het een verhaal voor dromers? Hoe neemt de auteur de lezer mee in zijn verhaal? Voor welke leeftijd is het boek geschikt? Wat voegen de illustraties toe en doet de vertaling recht aan het origineel? 
Veel mensen houden van kinderen en van kinderboeken. Dat zie ik bij de schrijver die twittert over dat ene kind dat opviel, dat zie ik bij de vertaler die naar de juiste woorden zoekt om de unieke sfeer van een boek te vangen, dat zie ik bij de illustrator die tientallen versies van de hoofdpersoon tekent om precies de juiste te kunnen kiezen, dat zie ik bij de redacteur die het beste uit hun auteurs wringt en dat zie ik bij de publiciteitsmedewerker die met hart en ziel voor een boek gaan. 

Leuk hè, die kinderboekenwereld? Of toch niet?

Ja, het is er vaak leuk. De sfeer is goed, er worden aardige dingen tegen elkaar gezegd en onder het genot van een hapje en een drankje wordt er goedmoedig wat geroddeld. Maar steeds vaker dringt zich een vervelende vraag op: wie kan zich nog veroorloven te creëren wat hem of haar gelukkig maakt?
Mooie dingen voor kinderen maken staat niet altijd centraal. Kinderboeken zijn ook leermiddelen die de ´leescompetentie´ moeten vergroten of via lessuggesties ´leerwinst´moeten generen. Daarnaast zijn kinderboeken ook economische objecten. Ze moeten verkocht worden want schrijvers, vertalers, illustratoren, drukkers, redacteuren en publiciteitsmensen willen er graag hun boterham mee blijven verdienen. 
De verschillende functies van het kinderboek leveren een spanningsveld op waar menig spreker uit de kinderboekenwereld zijn licht over heeft laten schijnen. Ted van Lieshout deed dat bijvoorbeeld in zijn Annie M.G. Schmidtlezing. Ted sprak over zijn werk en hoe dicht dat bij hem staat. Het leidde tot de provocerende uitspraak dat boeken vooral prachtig moeten zijn in de ogen van degene die ze maakt: `hoe prachtiger wat we maken, hoe groter onze kans op voldoening. Hoe groter de kans dat daarvan iets uitstraalt naar en overkomt bij de lezer´. Ted vult niet in wat dat dan voor boeken moeten zijn. Voldoening kan vele gezichten hebben, ook een leesbevorderend gezicht, of een gezicht dat oplicht bij het zien van hoge verkoopcijfers. 
Ook ik word met de economische kant van het kinderboek geconfronteerd als een uitgever alleen recensie-exemplaren wil toesturen als hij weet wat mijn ´bereik´ is, op de hoogte is van mijn ´regionale afspraken´, weet hoe vaak ik scholen bezoek en hoe hoog het aantal unieke bezoekers aan mijn website is. 10.000 anonieme mensen die tussen de belangen van de uitgever en mijn enthousiasme staan. En wat moet ik ermee ? Op zoek gaan naar wat die 10.000 mensen willen lezen? 
Teds woorden helpen om Emma, Sheldon, Danley en al die anderen te blijven zien. Mijn kinderboekenpraatjes zijn voor hun juf, meester, ouder, grootouder, boekverkoper of bibliotheekmedewerker. Voor lezers met een hart voor kinderen en een brede belangstelling voor kinderboeken. Of dit er nu één is of duizenden.