lijst Gouden Lijst 2013

Gesplitst - Neal Shusterman

Geplaatst 2 aug. 2013 05:22 door susan *   [ 2 aug. 2013 05:22 bijgewerkt ]

´Niemand weet hoe het in zijn werk gaat. Niemand weet hoe het wordt gedaan. Het oogsten van splitsers is een geheim medisch ritueel dat binnen de muren blijft van de klinieken die door het land verspreid liggen. Wat dat betreft is er weinig verschil met de dood, want welke mysteries er achter die poort schuilgaan weet ook niemand.´

Splitsers zijn jongeren waarvan het lichaam uit elkaar gehaald wordt en waarvan de onderdelen voor hergebruik worden aangeboden. Een splitser is altijd tussen de dertien en achttien jaar. Het gaat om afgekeurde lastige jongeren, wegbezuinigde jongeren of om jongeren die vanwege een religieuze overtuiging´om God en de mensheid te dienen´ als splitser worden geboren.
Connor behoort tot de eerste groep, hij is zestien jaar en heeft een kort lontje. De vijftienjarige Risa behoort tot de tweede groep, zij is opgegroeid in een tehuis en wordt weg bezuinigd als haar ‘potentieel’ tegenvalt. Daarentegen weet Lev al dertien jaar dat hij ´vertiend´ zal worden. Zijn religieuze ouders volgen Gods opdracht en geven een tiende van hun bezit weg, dus ook hun tiende kind. Lev is een ´uitverkorene´.
Connor besluit te vluchten. Op zijn vlucht neemt hij Risa en Lev mee. Het wordt voor hen een moeilijke opgave om uit handen van de politie te blijven.

De Amerikaanse schrijver Neal Shusterman begeeft zich met dit boek op het populaire terrein van de dystopische jeugdroman en hij past zijn stijl daarop aan. In dit verhaal ontbreekt de vermakelijke lichte toon van zijn eerder vertaalde boeken Antsy does time en The Schwa was here. De auteur beschrijft de toekomst van Amerika na een gewapend conflict tussen voor-en tegenstanders van abortus, de Tweede Burgeroorlog. De Wet op het leven is als compromisvoorstel door de strijdende partijen aanvaard. Daarin wordt splitsing niet gezien als het beëindigen van leven: technisch gezien gaat het hier om ‘retroactieve abortus’ , er wordt geen leven verspild. Het merendeel van de bevolking kiest ervoor geen ethische vragen te stellen en gaat gedwee mee in de verzachtende woorden die deze onmenselijke praktijk beschrijven.
Shusterman geeft het verhaal een extra dimensie door te suggereren dat de onderdelen van de gesplitsten de eigenschappen van de splitser behouden: een hand die handige goocheltrucs kan, een brein dat aangeeft terug te willen naar zijn oorsprong.
De auteur schrijft het spannende verhaal vanuit verschillende perspectieven en laat afwisselend Connor, Risa en Lev aan het woord. De drie hoofdpersonen zijn uitgewerkte karakters, waarvan Lev de interessantste is. Hij heeft grote moeite om te aanvaarden dat hij wellicht slachtoffer is en geen uitverkorene. Incidenteel krijgen ook andere personages en zelfs ´de meute´ het woord. Deze vorm geeft Shusterman, die naast schrijver ook psycholoog is, alle ruimte de gedachten en dilemma´s van de personages te belichten.
Shusterman legt een verbinding met de huidige maatschappij en haar geschiedenis. Als hij Risa met een band muziek laat maken op de uitbenerij in het oogstkamp is de link naar de concentratiekampen in de Tweede Wereldoorlog snel gelegd. Ook protest in de vorm van terrorisme komt aan de orde, waarin Shusterman duidelijk stelling neemt en terroristen als leugenaars wegzet.

Gesplitst is het eerste boek in een serie, waarvan in Amerika inmiddels het tweede deel is verschenen onder de titel Unwholly. Ook schreef Shusterman met co-auteur Michelle Knowlden een novelle over de periode dat Lev op de vlucht is en gescheiden van Connor en Risa. Plannen om het boek te verfilmen zijn er ook, de rechten zijn inmiddels verkocht.

Gesplitst is genomineerd voor De Gouden Lijst 2013

Gesplitst
Neal Shusterman


Lemniscaat, 2012 € 16,95

Rebel met vleugels - Marcel Roijaards

Geplaatst 29 jun. 2013 04:16 door susan *   [ 29 jun. 2013 04:16 bijgewerkt ]


´Vertel, vertel! Vertel alles over Icarus verder! Iedereen moet het horen. Het is een mooi verhaal. Alleen het eind had anders moeten zijn. Maar daar kunnen wij niets aan veranderen. Dat is ons lot.´
 


Aan het woord zijn de vrienden van Icarus die in een bijna leeg openluchttheater het verboden verhaal over hun vriend vertellen:´Een jongen zoals hij wordt zelden geboren. Anders. Altijd anders dan de rest. Dappere dwaas. Vreemde vogel.´ 
Icarus barst van de levenslust en neemt daar zijn vrienden in mee. Hij maakt van elke dag een feest, houdt van alle meisjes en doet waar hij zin in heeft:´Ik spin met mijn hart een draad en loop er als een koorddanser overheen.´ 
Op een dag ontmoet Icarus de liefde van zijn leven, koningsdochter Ariadne. Een liefde die niet kan zijn, maar daar legt Icarus zich niet bij neer, natuurlijk niet. Hij is niet bang voor de vader van Ariadne, de wrede koning Minos. 

Mythen en sagen zijn al eeuwen levenslessen verpakt in een mooi verhaal. Ook in deze tijd worden de oude verhalen opnieuw verteld, op een eigen manier. In Rebel met vleugels van Marcel Roijaards is het vooral de levenslust van de jonge Icarus die van de bladzijden spat. Het is een puber pur sang. Hij leeft bij de dag en vindt het niet nodig om zich zorgen over de toekomst maken: het leven is nu en daar wil hij het maximale uithalen. Bij Icarus is het altijd alles of niets, een veilige middenweg kent hij niet. Ook gelooft hij niet dat de goden zijn lot al bepaald hebben ´De verhalen die de goden verzinnen, zijn veel te voorspelbaar (...) Wie onsterfelijk is, heeft geen fantasie.´ 
Die levenslust is aanstekelijk. Álles lijkt Icarus te kunnen oplossen: hij weet bij Ariadne te komen en haar te bevrijden, hij weet hoe hij het monster van koning Minos in het labyrint moet verslaan, hij weet zelfs zijn ergste vijand en tegenpool van de schaduw in het licht te krijgen. Maar hij kent geen middenweg. Dat wordt hem fataal als hij met zijn wassen vleugels te hoog vliegt, te dicht bij de zon. Hij laat zijn vrienden verslagen achter en zij vieren zijn leven door zijn verhaal te laten klinken in het theater. De lezer zit op de tribune. 
De tekst, die verdeeld is in scènes, leest als een meeslepende theatertekst. Meermaals maakt Rooijaards gebruik van de retorische trukendoos met ronkende herhalingen, vraag en antwoordspel en hier en daar een goedgeplaatste uitroep. 

Zelfs na zijn dood roept Icarus de lezer toe alles uit het leven te halen: ´Haast je niet, leef eerst je leven! Juich, spring, dans en zing, elk moment van elke dag. Kom pas bij ons langs als je weet welk cijfer er voor ontelbaar komt.´ 

Rebel met vleugels is een mooi verhaal om te lezen in de puberteit. Een verhaal met een prachtige boodschap, die hier en daar wat genuanceerd en bijgeschaafd wordt, maar toch overeind blijft: laat je niet regeren door angst, vier het leven! 

Rebel met vleugels 
Marcel Roijaards 

Querido, 2012     € 14,95

Zwarte zwaan - Gideon Samson

Geplaatst 15 jun. 2013 06:07 door susan *


Wauw, wát een boek! Zwarte zwaan van Gideon Samson heeft het allemaal: een spannend verhaal, prachtig geschreven, bijzondere stijlkeuzes en gedenkwaardige hoofdpersonen. 
Het schrijftalent van Gideon Samson was al zichtbaar in zijn debuut Niks zeggen(2007). In 2010 was hij de jongste winnaar ooit van een Zilveren Griffel voor zijn boek Ziek. Ook Met je hoofd boven water (2010) werd veelvuldig geprezen om zijn mooie stijl. In Zwarte Zwaan overtreft Samson zichzelf en levert zijn beste boek tot nu toe af. 

Het verhaal draait om Rifka, Duveke en Olivier. De twaalfjarige Rifka zou je een rotkind kunnen noemen. Met een klasgenoot die haar ´krullenbitch´ noemt rekent ze genadeloos af, een medewerkster van de kindertelefoon houdt ze moeiteloos voor de gek en een jongen met een paardenstaart vraagt in haar ogen om maatregelen. Iedereen ´kan de schijt krijgen´, alleen voor klasgenoot Duveke maakt ze een uitzondering:´Wij moeten heersen over het volk der truttenkoppen en piemelpikkies´. 
Rifka verzint op een dag ze dat ze haar eigen begrafenis wil bijwonen. En als Rifka iets wil, dan gebeurt het ook. Van Duveke wordt honderd procent inzet verwacht om het waterdichte plan van Rifka uit te voeren. 

Het eerste deel van het verhaal is in de ik-vorm geschreven en laat Duveke aan het woord. Daar begint het verhaal al te schuren. Rifka manipuleert op topniveau en komt daar mee weg. Duveke gelooft in haar status als Rifka´s beste vriendin, zij vormen immers het R.D.F.( Rif+Duuf Forever). Maar soms wordt Duveke overvallen door ´het gevoel´. Dan is alles donker, en zwart en groot. 
In het tweede gedeelte van het verhaal is Olivier aan het woord, de veertienjarige broer van Duveke.  Dit gedeelte is in de hij-vorm geschreven. De verliefde Olivier neemt de lezer mee naar de begrafenis van Rifka. 
In het laatste deel spreekt Rifka tot de lezer; de ongenaakbare, de koningin. Haar verhaal is in de jij-vorm geschreven. Door haar ogen naar de wereld kijken doet de lezer huiveren: haar harde oordelen, haar gebrek aan medeleven en haar huiveringwekkende manipulaties. 
De originele opbouw draagt bij tot de spanning in het verhaal die tot de laatste bladzijde wordt vastgehouden. Samson geeft de lezer bij vlagen een ongemakkelijk gevoel. Zonder genade confronteert hij ze met de harde kanten van Rifka en het onvermogen van haar omgeving dat een halt toe te roepen. Samson weet een bijzondere sfeer op te roepen die nog lang blijft hangen. Hij geeft de lezer aanzetten om het gedrag van Rifka, Duveke en Olivier te begrijpen, maar de lezer krijgt geen pasklare antwoorden. 

Poets die Gouden Lijst maar vast op, dit is de winnaar van 2013. 

Zwarte zwaan 
Gideon Samson 

Leopold, 2012     € 14,95

Rotmoevie - Marian De Smet

Geplaatst 15 jun. 2013 05:46 door susan *


´Ik weet niet meer wanneer ik besliste bij haar te blijven. Meteen al? Omdat ze toch nergens heen ging. 

Of misschien ging het wel vanzelf en had het met beslissen niks te maken.´ 


Aan het woord is Eppo, door zijn ouders de wereld in gestuurd op ontdekkingsreis en als lifter belandt in de auto bij Tabby. Beiden gaan door een moeilijke periode in hun leven. Eppo rouwt om het verlies van zijn pleegbroer Maarten en Tabby vlucht ergens van weg. 
De lezer volgt hun roadtrip en wordt onder andere deelgenoot van de slechte rijstijl van Tabby, de hitte, de overnachtingsplekken, de maaltijden en de moeizame conversatie. In flashbacks vertelt Eppo wat er vooraf ging aan zijn trip. Uiteindelijk blijken verleden en heden niet te scheiden. 

Marian de Smet heeft het verhaal van Eppo mooi vermengd met het verhaal van de reis door het zonovergoten Frankrijk. Tijdens de reis is er steeds iets dat de herinneringen van Eppo aan Maarten triggert en in flashbacks wordt de lezer daar deelgenoot van gemaakt. Eppo houdt van zijn ´grote broer´ die zijn spaarpot plundert, scheten laat, vals speelt en hem een sigaret aanbiedt. Stoere Maarten die bij Eppo zacht als peperkoek wordt. De liefde tussen de jongens is groot. Subtiel geeft de schrijfster aan dat die liefde ook fysiek beleefd wordt. 
Tijdens de beschreven reis door Frankrijk verandert de relatie tussen Tabby en Eppo. De vragen aan elkaar worden directer, ze worden vertrouwelijker, maar ook harder naar elkaar. Parallel daaraan loopt Eppo´s verhaal. Eppo heeft niet alleen mooie herinneringen aan Maarten. De relatie met hem was vlak voor zijn dood niet goed, ze zijn met ruzie uit elkaar gegaan. 
De schoonheid van het boek zit in de wijze waarop de herinneringen beschreven worden. De Smet weet de spanning goed vast te houden: de geschiedenis van Eppo en zijn pleegbroer wordt stukje bij beetje ingekleurd en vermengd met het verdriet en de wanhoop van de verteller. De problemen van Tabby komen minder uitgebreid naar voren, omdat we haar alleen leren kennen door de ogen van Eppo, die overigens haar karakter treffend weet neer te zetten. 

Marian de Smet heeft na haar succesvolle roman Geen bereik uit 2011 weer een spannend, goed geschreven en ontroerend boek afgeleverd. 

Rotmoevie 
Marian De Smet 

Moon, 2012     € 16,95

Ik zal er zijn - Holly Goldberg Sloan

Geplaatst 14 jun. 2013 02:44 door Onbekende gebruiker   [ 15 jun. 2013 05:42 bijgewerkt door susan * ]


´Niets zo eng als je verbonden voelen met iemand. Dat wist Sam nu. Hij had tussen opgerolde  ratelslangen gelopen. Hij was op het nippertje uit een trein gesprongen omdat er een conducteur aankwam. Hij had met een ontsteking in bed liggen rillen van de koorts, doodziek, maar zonder medicijnen. Hij was door de stroming de zee ingetrokken terwijl hij niet kon zwemmen. Hij was weggedoken voor de rondmaaiende vuisten van zijn vader. Vaak. Heel vaak. Maar dit was erger.´ 


Sam is een zeventienjarige jongen die met zijn gewelddadige vader en zijn kleine broertje door Amerika zwerft. Vrienden kan hij niet maken want zijn vader Clarence scheurt hem iedere keer los van het vertrouwde als ze weer op de vlucht moeten slaan. Clarence hoort stemmen die waarschuwen voor allerlei gevaren, reële en irreële. In zijn roekeloze overlevingsdrift sleept de vader Sam en zijn jongere broer, met de veelzeggende naam Riddle, mee. Riddle praat weinig en is geobsedeerd door apparaten die hij gedetailleerd natekent. Zijn grote broer Sam is zijn beste vriend en zijn houvast. 
Op een ochtend stapt Sam een kerk binnen om te luisteren naar de muziek. Het is de ochtend dat Emily een solo zal zingen. Als ze gaat zingen, behoorlijk vals, richt ze haar aandacht op die vreemde jongen achter in de kerk. Sam kijkt terug, terwijl zij zingt ´Ik zal er zijn´ en dat raakt hem. Later ontmoeten ze elkaar toevallig weer en het klikt direct, ze vallen als een blok voor elkaar. 

De schoonheid van het verhaal zijn de vele liefdevolle verbintenissen die de personages met elkaar aangaan en de angst dat die liefde de diverse aanvallen niet zal doorstaan. Zullen Emily´s ouders 
zo´n vieze zwerfjongen wel accepteren, zal Emily toch niet vallen voor de mooie bink van de school die zo veel moeite voor haar doet, kan Sam Emily wel ontmoeten als hij ook voor Riddle moet zorgen en wanneer besluit Clarence dat het lang genoeg heeft geduurd? Sloan vertelt het verhaal vanuit verschillende perspectieven en zo is de lezer volledig op de hoogte van alle gevoelens en alles wat de liefde bedreigt.
De Amerikaanse Sloan schrijft beeldend, het boek leest bijna als een filmscenario. Toch zou een verfilming het verhaal te kort doen omdat we dan niet al die mooi verwoorde gedachten van de hoofdpersonen zouden kunnen horen. Zo blijkt bijvoorbeeld de belevingswereld van Riddle niet die van een autistische jongen te zijn. 

Uiteindelijk leidt de schrijfster de lezer naar een happy end waarbij het boek met een verzaligde zucht wordt dichtgeslagen. Daarna neurie je nog een paar dagen ´I´ll be there´ terwijl je nageniet van dit ontroerende, warme en spannende verhaal. 

Ik zal er zijn 
Holly Goldberg Sloan 

Querido, 2012      €17,50

1-5 of 5