lijst Rondom

Longlist Thea Beckmanprijs 2019

Geplaatst 21 mei 2019 02:47 door susan *   [ 21 mei 2019 02:47 bijgewerkt ]




De Thea Beckmanprijs voor het beste historische kinder-of jeugdboek wordt jaarlijks toegekend. In de even jaren aan een boek voor kinderen tot twaalf jaar, in de oneven jaren aan een boek voor twaalf en ouder. De winnaar van de Thea Beckmanprijs ontvangt € 1.000,- van Archeon.

Dit jaar zijn dus de boeken voor kinderen ouder dan twaalf jaar aan de beurt. De jury is op zoek naar goed geschreven verhalen die 'de lezer op geloofwaardige wijze meenemen in het verleden.' De juryleden zijn hetzelfde gebleven: Hubert Slings (voorzitter), Henne van Beveren, Liselotte Dessauvagie, Monique Veldman en Moniek Warmer. 

Naast de volwassen jury is er ook een kinderjury. Deze reikt De Jonge Beckman uit, de prijs voor het beste historische jeugdboek volgens de lezers zelf. Een panel van enthousiaste jongeren leest de shortlist en maakt daaruit een eigen keuze voor een winnaar. Schrijfster Marte Jongbloed begeleidt deze jury. 

Dit zijn de boeken van de longlist:

Wilma Geldof - Het meisje met de vlechtjes - Luitingh-Sijthoff
Hilde E. Gerard - Kantje Moord - Davidfonds/Infodok
Luc Hanegreefs - Volle Maen - Clavis
Marian Hoefnagel - Vlucht uit Sint Petersburg - Eenvoudig Communiceren
Ineke Kraijo - Over de grens - Columbus
Martine Letterie - Nooit meer thuis - Leopold
Bianca Mastenbroek - Hendrick, de Hollandsche indiaan - De Vier Windstreken
Joyce Pool - Het Kompas - Lemniscaat
Rob Ruggenberg - Piratenzoon - Querido
Katrien Van Hecke - Soldaat Marie - Clavis

Voor de zomer maakt de jury de vijf titels van de shortlist bekend. Op 14 september wordt zowel de Thea Beckmanprijs 2019 als de Jonge Beckman 2019 in Archeon uitgereikt. 

Het lijstje van 2018 en meer

Geplaatst 20 dec. 2018 03:53 door susan *

Het is weer tijd voor de eindejaarslijstjes en traditiegetrouw maak ook ik de balans op. Eerst wat opmerkingen over het afgelopen jaar en wat mij daarin is opgevallen. 
Ik vond het een mooi kinder-en jeugdboekenjaar. Het is me (weer) niet gelukt alle interessante boeken die binnenkwamen te lezen en te bespreken, en dat is op zich een goed teken. 
    Ik ben niet zo tevreden over het prentenboekaanbod. Er komen veel aardige prentenboeken uit, maar weinige vallen op en zijn een bespreking waard. De leukste prentenboeken van het afgelopen jaar kwamen van vertrouwde auteurs en illustratoren zoals het duo Ted van Lieshout en Philip Hopman (Boer Boris-serie), Jon Klassen (De wolf, de eend en de muis) en Leo Timmers (Aap op straat). Wat ook opvalt is het grote aantal prentenboeken met een duidelijke morele boodschap en/of leerdoelen die van de bladzijden druipen. 
    Het was een goed jaar voor dichtbundels. Hans Hagen schreef prachtige gedichten voor pubers (Onbreekbaar), van Robbert-Jan Henkes verscheen de mooie bundel Wit als wat, Bette Westera vertaalde de Noorse kindergedichten van Inger Hagerup (Zo raar), Riet Wille stelde een aantrekkelijke bundel met natuurgedichten samen (Jij & ik en al het moois om ons heen) met schitterende illustraties van Martijn van der Linden en naar verluidt is de bundel Jij begint van Kees Spiering ook zeer de moeite waard. 
    De magie lijkt weer helemaal terug in de kinderboeken en ook het informatieve kinderboek was dit jaar goed vertegenwoordigd en van hoog niveau. Jan Paul Schutten blijft de ongekroonde koning van dit genre. Zijn meesterwerk is dit jaar ongetwijfeld Het mysterie van niks dat hij weer samen met Floor Rieder maakte. Schutten kan echter voor alle leeftijden schrijven, dat laat hij onder andere zien in het boekje voor kleuters Fiep in de natuur
    Minder goed nieuws was er ook dit jaar. De informatieve website Leesplein stopte en dat is een groot gemis. Ook het enige wetenschappelijke Nederlandstalige tijdschrift over jeugdliteratuur, Literatuur zonder leeftijd, zag zich genoodzaakt te stoppen. 
    Het blijft onrustig op het prijzenfront. De Woutertje Pieterse Prijs is dit jaar gelukkig uitgereikt en heeft voor de komende twee jaar en sponsor. De prijs voor het beste boek voor kinderen tussen 12-15 jaar blijft problematisch. Dit jaar is het aan Ted van Lieshout en Hans Hagen te danken dat de Gouden Lijst is uitgereikt. Zij vroegen twintig recensenten om de prijzen toe te kennen en regelden een sponsor. Komend jaar wordt deze leeftijdcategorie aan de Griffel gekoppeld. Ik ben benieuwd hoe dat zal uitpakken. 

En dan nu mijn Top Tien van 2018 in willekeurige volgorde: 

De schelmenstreken van Reinaert de vos – Koos Meinderts 
Een heerlijke bewerking van de bekende middeleeuwse tekst. Twintig voorstaande illustratoren gaven de vos een gezicht en het geheel ziet er fantastisch uit. De tekst is om te smullen, vol humor en originele vondsten. 









Vosje – Edward van de Vendel en Marije Tolman 

Een bijzonder boek dat zich op veel manieren laat lezen. De subtiele zinnen van Van de Vendel zijn bijna poëzie. Samen met de fraaie beelden van Marije Tolman zien we hoe een levenslustig vosje dicht bij de dood komt. Jonge kinderen zullen meeleven met de vos en opgelucht adem halen als alles goed komt, oudere lezers (en daarbij is er geen bovengrens) worden uitgedaagd na te denken over wat het leven waardevol maakt. 





Palmen op de Noordpool – Marc ter Horst 

Marc ter Horst weet het complexe probleem van klimaatverandering helder uit te leggen. Hoewel er niet veel ruimte is voor grappige intermezzo’s, daarvoor is de materie te weerbarstig, is de tekst prettig om te lezen. De aantrekkelijke illustraties van Wendy Panders zijn verhelderend en waar het kan ook grappig. Een geweldig boek voor iedereen die zich eens echt wil verdiepen in dit onderwerp. 






Laat een boodschap achter in het zand- Bibi Dumon Tak en Annemarie van Haeringen 

Bibi Dumon Tak kreeg dit jaar de prestigieuze Theo Thijssen-prijs. Ze is een groot schrijfster die er niet voor terug deinst zichzelf te blijven uitdagen. Ze schreef een daarom informatief gedichtenboek, een uniek genre. Haar poëzie is ritmisch en haar beeldspraak is mooi en origineel. Ze giet haar poëzie in verschillende vormen, van overlijdensbericht tot een WhatsAppgesprek. Ze geeft interessante informatie, ze laat de lezer vaak glimlachen en ze weet ook het hart te raken. Zo’n prachtige tekst verdient ook prachtige illustraties en daarvoor heeft Annemarie van Haeringen gezorgd. Ook haar werk is origineel, doet je glimlachen en ontroert. 


Katvis – Tjibbe Veldkamp 

Een goed geschreven eigentijds verhaal over een jongen die het slachtoffer dreigt te worden van internetoplichting. Een roadmovie waarin tal van relevante maatschappelijk onderwerpen aan de orde komen. Dit spannende verhaal leest als een trein. De fraaie vormgeving van het boek maakt het geheel af. 







Een stormachtig jaar voor Olle en Lena – Maria Parr 

Dit boek trad niet echt op de voorgrond dit jaar. Toch is een boek van de Noorse schrijfster Maria Parr altijd een aanrader. In dit tweede verhaal over Olle en Lena zijn de vrienden inmiddels pubers geworden en dat brengt nieuwe uitdagingen met zich mee. Parrs stijl is helder, vaak grappig, maar met een serieuze ondertoon. Echt een heel fijn boek. 







Ze gaan er met je neus vandoor – Ted van Lieshout 

Ted van Lieshout weet zijn lezers altijd weer te verbazen. Dit boek is absoluut uniek. Van Lieshout speelt met woorden en vormgeving zoals nog niemand ooit deed en weet zo een onderhoudend (en ontroerend) verhaal te vertellen. 








Zeb. - Gideon Samson met illustraties van Joren Joshua 

Gideon Samson is een schrijver waarvan de lezer nooit weet waarmee hij nu weer zal komen. Het werden licht absurdistische verhalen. Elf kinderen die bij elkaar in de klas zitten maken vreemde dingen mee: het huilen wordt afgeschaft, er wordt een zelfvliegticket geboekt, er zit een zebra in de klas en een meisje vraagt zich af of ze haar hoofd wel wil uitlenen.    Samson vertelt de wonderlijke verhalen in zijn prachtige stijl en weet ze zo aan de realiteit te koppelen dat de lezer makkelijk meeleeft met de bizarre situaties. De illustraties van Joren Joshua zijn minstens even verrassend. 




Nevermoor – Jessica Townsend 

Het valt niet te ontkennen dat Townsend zich baseert op het werk van J.K.Rowling. Ze doet dat echter zo kundig dat de lezer zich graag overgeeft aan haar levendige fantasie en zich mee laat voeren naar een magische wereld waar het verdoemde meisje Morrigan Crow over verborgen talenten blijkt te beschikken en voorbestemd lijkt haar wereld van de ondergang te redden. 






Een belangrijk boek dat dit jaar de Thea Beckman-prijs won. Van Dam onderzoekt het Nederlandse slavernijverleden en doet dat op een bijzondere manier waarin hij verhalende teksten afwisselt met persoonlijke kanttek

De genomineerden voor de Boekenleeuw en Boekenpauw

Geplaatst 21 okt. 2018 04:08 door susan *   [ 21 okt. 2018 04:08 bijgewerkt ]




Op 15 oktober werden de genomineerde boeken voor de Boekenleeuw en Boekenpauw bekend gemaakt. Deze Vlaamse kinderboekenprijzen bekronen respectievelijk het beste en het mooist geïllustreerde boek van Vlaanderen en Nederland. Vorig jaar werden de prijzen niet uitgereikt. Dit jaar is de prijs mogelijk gemaakt door GAU (Groep Algemene Uitgevers) en de Belgische auteursvereniging Sabam. De winnaars krijgen elk 2500 euro.

De jury's beoordeelden Nederlandstalige kinder- en jeugdboeken die gepubliceerd zijn in Vlaanderen of Nederland tussen 1 januari 2017 en 30 juni 2018.
De jury van de Boekenleeuw bestond uit: Sofie De Jonckheere (docent Nederlands), Jaap Friso (recensent), Jan Lambrechts (Beste Boekenmeester 2018), Dirk Nielandt (Laureaat Sabamaward voor Jeugdliteratuur 2013), Iris Van Germeersch (boekhandelaar).
De jury van de Boekenpauw bestond uit: Karla De Ceulener (boekhandelaar), Johan Devrome (illustrator/vormgever/docent), Patrick Jordens (recensent), Tine Kuypers (Iedereen Leest), Els Van den Abeele (Ketnet).



De jury nomineerde voor de Boekenleeuw:
Het lammetje dat een varken is – Pim Lammers (illustraties Milja Praagman). Uitgeverij De Eenhoorn (tot 6 jaar)
Was de aarde vroeger plat? – Bette Westera (illustraties Sylvia Weve). Uitgeverij Gottmer (6+)
Lampje – Annet Schaap. Uitgeverij Querido (9+)
Wreed schoon. Volkssprookjes op reis – Marita de Sterck (illustraties Jonas Thys). Uitgeverij Polis (12+)

De jury nomineerde voor de Boekenpauw:
Kleine nachtverhalen - Kitty Crowther. Uitgeverij De Eenhoorn (tot 6 jaar).
Wintervuur - Gerda Dendooven, geschreven door Carl Norac. Uitgeverij Lannoo (6+)
Het gelukkige eiland - Marit Törnqvist. Uitgeverij Querido. (9+)
Fabeldieren - Ludwig Volbeda, geschreven door Floortje Zwigtman. Uitgeverij Lannoo (12+)

Op 29 oktober worden de winnaars bekend gemaakt.

Wie zijn genomineerd voor de Gouden Griffel en wie gaat hem winnen?

Geplaatst 2 okt. 2018 03:01 door susan *   [ 2 okt. 2018 03:02 bijgewerkt ]




Vanavond wordt tijdens het Kinderboekenbal de Gouden Griffel uitgereikt. Tien boeken komen hiervoor in aanmerking, de winnaars van de Zilveren Griffels. Laten we ze nog eens langslopen. 

In de categorie Tot zes jaar zijn twee prentenboeken genomineerd: Handje van Tjibbe Veldkamp en Het lammetje dat een varken is van Pim Lammers. Twee mooie prentenboeken waar woord en beeld goed op elkaar inspelen. Dat zit het winnen van de Gouden Griffel, een prijs voor de beste tekst, in de weg. De tekst zonder beeld is hier niet sterk genoeg om deze prestigieuze prijs te rechtvaardigen. 
    In de categorie Vanaf zes jaar is Het gelukkige eiland van Marit Törnqvist en Toen ik van Joke van Leeuwen genomineerd. Het is voor mij een raadsel dat Törnqvist in deze categorie staat. Haar, overigens prachtige boek, is het derde deel van een trilogie die de weergave is van een persoonlijke zoektocht. Het is het slotakkoord van een ontwikkelingsreis waarin de auteur haar persoonlijke inzicht en groei met de lezer deelt. Wat moet een kind tussen de zes en negen jaar met de levenswijsheid van een volwassen vrouw die door het leven is getekend? 
Het boek van Joke van Leeuwen is haar zoveelste prachtige en originele boek. Ze is een fenomeen in de kinderboekenwereld die met haar unieke stijl waarin woord en beeld niet te scheiden zijn altijd indruk maakt. De vraag is alleen hoe vaak je dat wilt bekronen? 
    In de categorie Vanaf negen jaar staat de gedoodverfde winnaar: Lampje van Annet Schaap. Een boek dat alles heeft: meeslepend, bomvol fantasie, geweldige personages en heel goed geschreven. Annet Schaap won met dit boek alles wat er te winnen valt in een boekenjaar en het moet wel heel raar lopen als daar vanavond niet de Gouden Griffel bij komt. 
Ook genomineerd in deze categorie is Sabel van Suzanne Wouda. Het (uiteindelijk) vermoorden van Joodse kinderen werd zelden zo indringend beschreven. Het is de vraag of kinderen in deze leeftijdscategorie, met nog een beperkte kennis over de gruwelijkheden van de Tweede Wereldoorlog, hierover wel willen lezen. 
    In de categorie Informatief staan twee prachtige boeken. Joukje Akveld beschrijft in haar boek Wij waren hier eerst het spanningsveld tussen mens en dier op een unieke manier. Dit is niet het zoveelste boek met dierenweetjes, maar een kinderboek dat op een toegankelijke, eerlijke manier beschrijft hoe tal van prachtige dieren door toedoen van de mens dreigen te verdwijnen. 
De zweetvoetenman van Annet Huizing is echt geweldig. Je zou willen dat er twee Gouden Griffels uitgereikt mochten worden, want dit boek verdient er echt een. Huizing bespreekt ons rechtssysteem helder, met humor en doorspekt met aansprekende voorbeelden. 
    Tot slot de genomineerde boeken uit de categorie Poëzie. Opnieuw is Bette Westera genomineerd, dit keer met Was de aarde vroeger plat? Het is een fijne bundel poëzie, maar Doodgewoon, waar ze in 2015 een Gouden Griffel voor kreeg, was beter. Het onderwerp van deze bundel is minder origineel en de gedichten zijn minder verrassend. 
De zombietrein van Edward van de Vendel krijgt een zeer verdiende Zilveren Griffel. Al was het maar omdat hij een nieuwe dichtvorm uitvond: het stripgedicht. Ook hier zijn beeld en tekst eigenlijk niet te scheiden en dat is, zoals al eerder opgemerkt, bij het toekennen van een Gouden Griffel een probleem. 

Ik denk dat Annet Schaap vanavond de Gouden Griffel krijgt en dat verdient ze! 
Als onverhoopt Annet Huizing er met het goud vandoor gaat, zou dat een verrassing zijn. Wel eentje waarmee ik goed zou kunnen leven. 

Lees hier meer over de genomineerde boeken en wat de Griffeljury in haar juryrapport schreef.

Over Griffels, Penselen, Vlag en Wimpels en de Boekensleutel

Geplaatst 20 jun. 2018 01:42 door susan *   [ 20 jun. 2018 01:43 bijgewerkt ]



Voor menigeen is het niet eenvoudig het woud aan kinderboekenprijzen rond ´de Griffels´ te overzien. Daarom een overzicht: 

De Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek (CPNB) reikt jaarlijks Zilveren Griffels uit aan de best geschreven kinderboeken van het voorafgaande jaar. Zij benoemen een jury die de boeken voor de prijzen voordraagt. In de regel neemt de CPNB deze voordracht over. Naast oorspronkelijk Nederlandstalige boeken kunnen ook vertalingen voor een Zilveren Griffel in aanmerking komen. Uit de boeken die bekroond zijn met een Zilveren Griffel wordt er een gekozen die de Gouden Griffel krijgt. Een Gouden Griffel is altijd voor een oorspronkelijk Nederlandstalig boek. De Griffels zijn verdeeld over verschillende categorieën: Tot zes jaar, Vanaf zes jaar, Vanaf negen jaar, Informatief en Poëzie. Per categorie kan de jury twee boeken voordragen, maar dit doen zij niet ieder jaar. 

Een andere jury buigt zich over de voordrachten voor de Zilveren Penselen. Tot 2018 maakte de Penseeljury onderscheid tussen werk van Nederlandse en werk van buitenlandse illustratoren. Nederlandse illustratoren kwamen in aanmerking voor de Penselen en buitenlandse illustratoren voor Paletten. Vanaf 2018 wordt er in het toekennen van de Zilveren Penselen geen onderscheid meer gemaakt tussen Nederlandse en buitenlandse illustratoren. De Gouden Penseel kan alleen toegekend worden aan een Nederlandse illustrator. 
Ook de Penseeljury kent met ingang van 2018 verschillende categorieën: 0-3 jaar, 3-6 jaar, 6-12 jaar en Informatief en mag in elke categorie twee boeken bekronen. 

De Gouden Griffel wordt uitgereikt op het Kinderboekenbal op 2 oktober. De Gouden Penseel wordt op 19 september uitgereikt. 

Zowel de Griffeljury als de Penseeljury geven eervolle vermeldingen. Dit zijn de Vlag en Wimpels. Zowel oorspronkelijk Nederlandse boeken als buitenlandse boeken komen hiervoor in aanmerking. 

De Griffel-en Penseeljury kunnen gezamenlijk de Boekensleutel uitreiken. Deze prijs werd in 1979 ingesteld en is bedoeld voor een boek ‘dat opvalt door het genre, de gebruikte techniek of vormgeving, of een anderszins opmerkelijke kwaliteit die niet valt binnen de criteria die gelden voor de andere jeugdboekenprijzen’. Deze prijs is inmiddels acht keer uitgereikt.

De verbeelder verbeeld[t]- Anna Cecilia Koldeweij & Jos Koldeweij [red.]

Geplaatst 2 feb. 2018 05:18 door susan *   [ 2 feb. 2018 05:18 bijgewerkt ]


Op 3 november 2017 ging Saskia de Bodt met emeritaat als bijzonder hoogleraar Illustratie aan de Universiteit van Amsterdam. De dag van haar afscheid was een feestelijke dag met toespraken, lezingen en geschenken. Een bijzonder geschenk was een vervolg op De Bodts overzichtswerk De Verbeelders uit 2014. Het werd samengesteld door haar man en dochter, respectievelijk Jos Koldeweij (hoogleraar kunstgeschiedenis van de middeleeuwen) en Anna Cecilia Koldeweij (kunsthistorica). Zesendertig collega’s van De Bodt werd gevraagd een bijdrage te schrijven en ook tien illustratoren werden uitgenodigd speciaal voor het boek een illustratie te maken. Het centrale thema gaat over verbeelding en hoe de kunstenaar de werkelijkheid manipuleert en weergeeft. 

De bijdragen heel divers en nemen de lezer mee naar allerlei uithoeken van de kunst- en illustratiegeschiedenis. Een willekeurige greep uit de bonte inhoud: Eddy de Jongh schrijft over de zelfportretten van Peter Vos, Noor Hellmann schrijft over het werk van Siegfried Woldhek, Roman Koot belicht ‘de chroniqueur van Utrecht rond 1900’ Johannes Moesman, J.F. Heijbroek schrijft over de geschiedenis van uitgeverij S.L van Looy en Manfred Sellink schrijft over ‘Bar Party’, een litho van David Hockney die recent werd ontdekt. 

Voor deze bespreking keek ik vooral naar de bijdragen die interessant zijn voor kinderboekenliefhebbers. Ook deze bijdragen zijn divers. 
Gioia Smid schrijft over Fiep Westendorps tekeningen van Jip en Janneke; hoe ze ontstonden, hoe ze veranderden en waarom ze in de Verenigde Staten met afgrijzen bekeken worden. 
Margreet van Wijk-Sluyterman beschrijft wat zij in de archieven van uitgever G.B. van Goor heeft gevonden over het productieproces van illustraties in kinderboeken uit de tweede helft van de 19e eeuw. Jeannette Koks bijdrage gaat over 'beroemde schilderijen in een kinderboek'. Ze beschrijft onder andere hoe afbeeldingen van beroemde schilderijen een nieuwe betekenis krijgen in een boek vol moraliserende verhalen.
Fia Dieteren beschrijft ‘de twijfel van Nellie van Kol’. Van Kol gaf kinderboeken uit en zij twijfelde of daar illustraties in moesten staan. Geïnspireerd door de theosofie was ze van mening dat een kind ‘een beeld in zijn gedachten’ moest vormen en dat gedetailleerde illustraties dat proces zouden kunnen verstoren. 
Mieke van der Wal schrijft over Jan Sluijters (1881-1951) en zijn streven dat zijn illustraties voor kinderboeken serieus werden genomen. Gieneke Arnolli schrijft over haar vader Jans Alef Arnolli (1919-1968) die de ondankbare opdracht aanvaarde om de illustraties van Cornelis Jetses in het populaire leesboek Buurkinderen te moderniseren. Albert Lemmens en Serge Stommels schrijven over ‘Het Russiche prentenboek in Nederland 1929-1931’, een hoofdstuk boordevol prachtige illustraties. Jos A.A.M. Biemans gaat in op het werk van Mance Post (wier talent overigens ontdekt werd door Simon Carmiggelt) en haar vriendschap met uitgever Reinold Kuipers, een van de directeuren van Querido en echtgenoot van de vermaarde Tine van Buul. En tot slot schreef Helma van Lierop-Debrauwer over Joke van Leeuwen en haar bijzondere samenspel tussen woord en beeld. 

Ook tien illustratoren geven hun interpretatie van het gekozen thema en laten zien hoe verschillend verbeelding en verbeelden kan zijn. Annemarie van Haeringen laat een zebra opstijgen uit een inktpot, Wouter van Reek laat in stripvorm zien hoeveel keuzes een tekenaar heeft om ‘de werkelijkheid’ weer te geven, Kris Nauwelaerts maakte een collage en verwerkte daarin een portret van Saskia de Bodt en Ted van Lieshout zorgde voor passende schutbladen. Ook werk van Joke van Leeuwen, Harrie Geelen, Tom Eyzenbach, Dingenus van de Vrie, Philip Wiesman en Marlies Visser zijn in het boek opgenomen. De kaft is van de hand van Thé Tjong-Khing en laat direct zien wat het centrale thema van het boek is. 

De verbeelder verbeeld [t] is een schitterend boek in vele opzichten. De artikelen zijn heel divers en van hoge kwaliteit. Het boek is schitterend uitgegeven en staat bomvol prachtig beeldmateriaal. Het is ongelooflijk dat dit prachtige boek voor deze prijs kan worden aangeboden. 

De verbeelder verbeeld[t] 
Anna Cecilia Koldeweij & Jos Koldeweij (red.) 

Vantilt, 2017     € 29,95


                    Kris Nauwelaerts, Geen woorden maar beelden, 2017

Dát is Pietje Bell! - Jan Maliepaard & Jan Oudenaarden

Geplaatst 26 jan. 2018 03:57 door susan *   [ 26 jan. 2018 03:57 bijgewerkt ]


Niet iedereen zal direct de naam Chris van Abkoude kunnen plaatsen, tot zijn bekendste boeken genoemd worden. Van Abkoude is, onder andere, de schrijver van Pietje Bell en Kruimeltje
Van Abkoude werd in 1880 in Rotterdam geboren. Hij werd onderwijzer, maar voelde zich niet thuis in het onderwijs, liever wilde hij schrijver worden. Al snel werd duidelijk dat zijn kracht niet lag in het schrijven van een literaire roman, Van Abkoude had meer aanleg voor journalistieke stukken. Hij ging schrijven voor de krant, onder andere over de schrijnende armoede in de stad. Later werd Van Abkoude kinderredacteur bij De Gids. Kinderen konden naar ‘Oom Chris’ schrijven en om raad vragen. De brieven werden beantwoord in De Gids en daarbij schuwde Van Abkoude een opgeheven vingertje niet. 
In 1906 legt Van Abkoude contact met uitgeverij Kluitman en een jaar later verschijnt zijn eerste kinderboek: Hollandsche jongens. Het boek past in zijn tijd en bevat naast een spannend verhaal ook de nodige morele lessen. Van Abkoude breekt met deze mores als hij zijn eerste Piet Bell-boek schrijft. Het boek krijgt prompt slechte kritieken en niet van de minsten, onder zijn criticasters zijn grote namen zoals Theo Thijssen, A.M de Jong, K. Norel en J.B.Schuil. Van Abkoude en uitgeverij Kluitman geven weerwoord, maar de polemiek over Pietje Bell brutale streken zal nog jaren aanhouden. Overigens greep Kluitman wel in en verwijderde of veranderde scènes die ze al te aanstootgevend vonden, vooral kritiek op de kerk werd niet op prijs gesteld. 
Van Abkoude leidde een kleurrijk leven. Hij schreef niet alleen, hij trad ook op als verteller, zanger en poppenkastspeler. Tijdens de Eerste Wereldoorlog emigreerde hij naar Amerika met zijn collega Betty Poulus, een zangeres. Zijn gezin moest achterblijven omdat de overtocht tijdens de oorlog te gevaarlijk was. Zijn vrouw Johanna en hun drie kinderen komen ruim een jaar later naar Amerika. Als ze aankomen is net het eerste kind van Van Abkoude en Poulus geboren. Ze krijgen samen nog een kind. Deze twee buitenechtelijke kinderen worden na een paar jaar liefdevol in het gezin opgenomen. Poulus maakte ondertussen carrière als zangeres en ze zou de kinderen nooit meer zien. De familie in Nederland weet van niets, Van Abkoude heeft hen nooit over zijn twee jongste kinderen verteld. 
Ook in Amerika treedt Van Abkoude met veel succes op. Tijdens de crises komt daar de klad in en het gezin heeft het moeilijk. Van Abkoude trekt door het land met zijn voorstelling om de kost te verdienen. Ondertussen blijft hij kinderboeken schrijven die in Nederland uitkomen. Pietje Bell is erg populair en uiteindelijk verschijnen er acht boeken met Pietje in de hoofdrol, waarvan hij de laatste niet meer zelf schreef. Naast zijn Pietje Bell-boeken is Kruimeltje het bekendste boek uit zijn oeuvre dat uit ongeveer veertig boeken bestaat.
In 1960 overlijdt Van Abkoude op 79-jarige leeftijd in het Amerikaanse Portland. 

Biografen Jan Maliepaard en Jan Oudenaarden hebben er een hele kluif aan gehad om informatie over de Rotterdamse schrijver boven water te krijgen. Er zijn nauwelijks persoonlijke bronnen voorhanden. De biografen baseren een belangrijk deel van het verhaal op het werk van Van Abkoude dat in hoge mate autobiografisch is. Ze citeren veel en vaak uit allerlei bronnen en onderbouwen en verantwoorden zo hun beweringen. 
De biografie is chronologisch opgebouwd en onderverdeeld in twee delen: het eerste deel beschrijft de periode in Nederland, het tweede deel de Amerikaanse periode. De informatie is zeer gedetailleerd. Er zijn uitgebreide citaten uit recensies, zowel van de optredens van Van Abkoude als van zijn boeken en ook zijpaden schuwen de biografen niet. Natuurlijk staan er foto’s in de biografie en is er een uitgebreid notenapparaat en bronvermelding opgenomen. Een bijzonder extraatje is de toegevoegde cd waarop verschillende liedjes die Van Abkoude schreef te horen zijn. 

Dát is Pietje Bell! is een goed onderbouwde uitgebreide biografie over het kleurrijke leven en werk van de schrijver van Pietje Bell en Kruimeltje

Dát is Pietje Bell! Het geheime leven van Chris van Abkoude 
Jan Maliepaard en Jan Oudenaarden 

Pepperbooks, 2017     €24,99

Het lijstje van 2017

Geplaatst 20 dec. 2017 02:38 door susan *   [ 14 jan. 2018 14:52 bijgewerkt ]


2017 begon rustig voor kinderboekenpraatjes. De stroom nieuwe boeken kwam langzaam op gang en bestond vooral uit prentenboeken. Maar toen het halverwege maart eenmaal begon te stromen was de hoeveelheid overweldigend, zelfs in de zomervakantie bleven de boeken op de mat vallen. Daarbij viel op dat er de laatste maanden vooral veel interessante boeken voor jongeren uitkwamen. 

Dit jaar besprak ik 117 boeken, ik gaf mijn mening over de genomineerde boeken voor de Woutertje Pieterse Prijs en de Gouden Griffel en maakte verschillende boekenlijstjes. 
Voor het komend jaar staat een belangrijke beslissing op de agenda: gaat kinderboekenpraatjes van naam veranderen? Kinderboekenpraatjes dekt namelijk niet langer de inhoud van de site, er staan immers geen vrijblijvende praatjes op, maar serieuze boekrecensies. Ik hou jullie op de hoogte. 
Verder ga ik komend jaar met een leuke ploeg mensen bepalen wie de Jenny Smelik/IBBY-prijs 2018 gaat krijgen, een prijs voor een boek waarin culturele diversiteit een vanzelfsprekende - en niet problematiserende rol speelt. Daar heb ik veel zin in. 

En dan nu mijn lijstje favoriete boeken uit 2017. Klik op de titel voor een uitgebreide besprekingen. 

Lampje – Annet Schaap 

Dit fantasievolle verhaal over de dochter van de vuurtorenwachter die te werk wordt gesteld in een ‘boos en stroef huis’ waar ook nog een monster woont is de verrassing van het jaar. Wie had kunnen denken dat deze succesvolle illustratrice ook een geweldige kinderboekenschrijfster is. 








De zweetvoetenman – Annet Huizing 

Van Annet Huizing wisten we al dat ze pakkend kan schrijven en heel goed ingewikkelde materie toegankelijk weet te maken. Haar uitleg van ons rechtssysteem is een zeer aangename must read voor iedereen. 









Weer een dichtbundel die zich met niets laat vergelijken. Tekst, beeld en vormgeving zijn magnifiek. 












Het heel grote vogelboek – Bibi Dumon Tak 

Dumon Tak bespreekt op haar unieke wijze enkele vogels uit het legendarische boek Nederlandsche Vogelen van Nozeman en Sepp dat tussen 1770 en 1829 uitgegeven werd. Haar kennis, gecombineerd met haar vermogen in weinig woorden iets goed uit te leggen en haar gevoel voor humor zijn onovertroffen. 








De lovebus – Tjibbe Veldkamp 

Een goed geschreven spannend verhaal over verlangen, wraak, liefde en seks op het Groningse platteland in het jaar 1976. 











De heerlijke vertelstem van Honey, die zichzelf veel te makkelijk wegcijfert, maakt dit boek tot een fijne leeservaring. 













Een boek over de Tweede Wereldoorlog waarin een gewone Amsterdamse jongen een ongewenste Jood wordt. Het is geen leuk boek, maar wel prachtig geschreven. 










Een beproefd verhaal over een kind dat een huisdier wil, maar uitstekend uitgewerkt. Van de vrolijke kleurrijke illustraties van Mark Janssen knalt de pret je tegemoet. 











Beer en Konijn – Julian Gough 

De altijd vrolijke Beer en haar vriend Konijn, die een stuk minder positief in het leven staat, vormen een vermakelijk duo. Warme grappige dierenverhalen met een serieuze ondertoon. 










Eindelijk weer een origineel en spannend verhaal met tovenaars en de magie van boeken in de hoofdrol.









Sieb Posthuma Werk

Geplaatst 13 okt. 2017 04:30 door susan *   [ 13 okt. 2017 04:37 bijgewerkt ]


Deze week was ik aanwezig bij de opening van de tentoonstelling Sieb Posthuma Werk in het Haarlemse Teylersmuseum. Teylers is het oudste museum van Nederland, in 1784 opgericht als kennisinstituut voor kunst en wetenschap. Het gebouw is authentiek en heeft nog vele zalen met het oorspronkelijke achttiende eeuwse interieur. Wie naar de tentoonstelling van Siebs werk loopt komt door indrukwekkende zalen met prachtige houten kasten en vitrines. De collectie van het museum is divers, zoals gebruikelijk was in de achttiende eeuw. Naast fossielen, instrumenten, penningen en schilderijen heeft Teylers een vermaarde collectie tekeningen. Siebs werk past daar goed tussen. 
De tentoonstelling Werk is te zien in het prentenkabinet, een intieme gedempt verlichte zaal. De tentoonstelling is met liefde samengesteld, onder andere door zijn man Ton Meijer. Het laat een doorsnede van het veelzijdige werk van Sieb (1960 –2014) zien. 
Het is bijzonder het originele werk te zien, vooral als daar een driedimensionaal aspect aanzit dat wegvalt zodra het gedrukt wordt. Zo zijn er tekeningen geheel of gedeeltelijk opgebouwd uit collages. 
Sieb maakte niet alleen illustraties voor kinderboeken, maar werkte ook voor kranten en tijdschriften, hij ontwierp decors en kostuums voor het theater en maakte muurschilderingen, postzegels en keramiek. 
In het prentenkabinet hangt naast bekend werk ook minder of zelfs onbekend werk. Soms is het kleurrijk en soms zijn het ogenschijnlijk simpele zwart-wittekeningen. Veel tekeningen doen de kijker glimlachen, maar Sieb weet zeker ook andere emoties op te roepen. 
In het midden van de zaal staat een vitrine met daarin bijzondere objecten waaronder borden met tekeningen van Sieb en schetsboeken. 

De boek van de tentoonstelling is prachtig vormgegeven en gedrukt op mooi dik papier. De tekeningen krijgen alle ruimte, er staat geen commentaar bij. Wie wil achterhalen waarvoor Sieb het betreffende werk maakte moet speuren in de summiere informatie achter in het boek. Jaap Robben schreef voor het boek een mooi voorwoord. 

Werk is een kleine tentoonstelling, maar zeer de moeite waard. 
De tentoonstelling is tot 14 januari 2018 te zien in Teylers Museum in Haarlem.


Sieb Posthuma Werk 
Querido, 2017     €25,00

Wie krijgt de Gouden Griffel 2017?

Geplaatst 3 okt. 2017 03:59 door susan *   [ 3 okt. 2017 03:59 bijgewerkt ]




De Griffeljury heeft dit jaar 157 boeken beoordeeld, iets minder dan vorig jaar. De meeste boeken werden ingediend voor de categorie Tot zes jaar (55) en de minste voor de categorie Poëzie. De jury heeft het langst gediscussieerd over de verdeling van de prijzen in de categorie Vanaf negen jaar: ‘er waren zoveel goede boeken dat de jury daar met pijn in het hart een aantal titels terzijde moest schuiven.’ 
De jury roemt in haar rapport de serie Tijgerlezen van uitgeverij Querido. Ze hebben met waardering kennis genomen van dit nieuwe initiatief voor beginnende lezers. Verder constateert de jury dat er, net als vorig jaar, relatief veel kinderboeken worden uitgegeven waarvoor de beeldende kunst inspiratie is. 

Laten we de keuze van de Griffeljury eens nader bekijken. 
In de categorie Tot zes jaar zijn twee prachtige titels genomineerd: Siens hemel van Bibi Dumon Tak over het verdriet als er een geliefd huisdier overlijdt en Tangramkat dat gaat over de avonturen van een bijzondere kat en geschreven is door Maranke Rinck. Dit boek kreeg overigens al een Gouden Penseel voor de illustraties gemaakt door Martijn van der Linden. Het is fijn om te zien dat hier twee dames genomineerd zijn die mooi kunnen schrijven voor een jonge doelgroep. Het is namelijk niet makkelijk om voor jonge kinderen met weinig taalervaring een tekst te schrijven die goed, mooi en begrijpelijk is. 
De categorie Vanaf zes jaar is ieder jaar weer lastig. Veel boeken die voor deze leeftijd worden uitgegeven hebben als doel om kinderen leesvaardig te maken en blinken niet uit in mooi taalgebruik. Het zou fijn zijn als uitgevers voor deze groep kinderen eens wat meer fijne voorleesboeken zouden uitbrengen. De jury bekroont in deze categorie slecht een boek: Kinderen met een ster van Martine Letterie. Het boek laat op indringende wijze zien hoe Joodse kinderen van ongeveer zes jaar de Tweede Wereldoorlog beleven. Maar of het daarmee een boek voor zes- tot negenjarige is betwijfel ik. Deze jonge lezers hebben nog (te) weinig kennis van de context en het is de vraag in hoeverre de voorlezer bereid is die context al te geven. 
In de categorie Vanaf negen jaar was het dus dringen. Zowel bij de Vlag en Wimpels (de eervolle vermeldingen van de Griffeljury) als bij de toegekende Griffels vinden we hele mooie boeken. Wat de doorslag heeft gegeven om uiteindelijk Koos Meinderts voor Naar het noorden en Anna Woltz voor Alaska de Griffels te gunnen weten we niet. Het zijn in ieder geval boeken die een Griffel verdienen. Woltz laat in Alaska weer zien waarom ze vorig jaar de Gouden Griffel won, want opnieuw schrijft ze op lichte toon op fraaie wijze over de pijn van het leven. Koos Meinderts is een kundig verhalenverteller die de lezer meetrekt in de wereld die hij schetst. Met zijn sobere taal weet hij te ontroeren. 
In de categorie Informatief vinden we twee auteurs die in andere categorieën eerder Gouden Griffels kregen, Daan Remmerts de Vries zelfs twee keer. Schrijven kunnen ze dus wel. Westera kreeg de Zilveren Griffel voor Baby’tje in mama’s buik, een verhalend informatief boek over zwangerschap en geboorte. Remmerts de Vries krijgt zilver voor T.rex in Naturalis waarin hij fictie combineert met informatie. 
In de categorie Poëzie heeft de jury niets bekroond. Hoewel er niet veel originele poëzie voor kinderen verschijnt vind ik de jury hier wel erg zuur. Ik vraag mij af waarom de prachtige eigenzinnige vertaling van Robbert-Jan Henkes van Russische kinderpoëzie (Bij mij op de maan, Van Oorschot 2016) niet gelauwerd is en ook de speelse vertaling van Koos Meinderts van een groot aantal Engelse nursery rhymes (Kak! zei de ezel, Rubinstein 2016) is in mijn ogen best een bekroning waard. Maar misschien komen poëzievertalingen niet in aanmerking voor Griffels en is dat de reden. 

En dan nu de hamvraag: wie krijgt mijn Gouden Griffel?
Bette Westera en Daan Remmerts de Vries zijn wat mij betreft geen kanshebbers. De boeken zijn kundig geschreven, maar zij kunnen veel beter. 
Kinderen met een ster van Martine Letterie is een interessant boek, maar of kinderen vanaf een jaar of zes ermee uit de voeten kunnen betwijfel ik. Liever geen goud voor dit boek. Anna Woltz’ Alaska is minstens even goede als Gips en dus Gouden Griffelwaardig. Maar om nu twee keer achter elkaar een vergelijkbaar boek van dezelfde auteur te bekronen vind ik niet nodig. Het boek van Koos Meinderts is absoluut een kanshebber en hij zou een mooie winnaar zijn. Maar ik hoop dat de Gouden Griffel deze keer wordt toegekend aan een van de schrijfsters uit de categorie Tot zes jaar. Ik gun deze auteurs de waardering voor hun geploeter om voor jonge onervaren lezers een toegankelijke mooie goed geschreven tekst te maken. Zowel in Tangramkat als in Siens hemel is de tekst niet alleen goed geschreven maar ook nauw verbonden met de illustraties. Dumon Tak en Rinck zeggen geen woord te veel, een kwaliteit die we vaak moeten missen in boeken voor jonge kinderen. Ik duim vanavond voor Maranke Rinck en Bibi Dumon Tak.

1-10 of 67